1990'ın ilk beş yılı bir hayli hareketli geçti. O günlerde aydınlar ve barışseverler hakkında yüzlerce dava açıldı. DGM'lerin neredeyse tümü sol ve yurtsever basın hakkında açılmış davaları görüştü, ağır cezalar yağdırdı.

Demokratik muhalefet, tümden susturulmak isteniyordu. Barış ve kardeşlik isteyenler, akan kanın durmasını isteyenler, siyasal çözüm ve demokratik diyalogtan yana görüş belirleyenler susturulmak isteniyordu. Toplum korku ve şiddetle, gergin günler geçiriyordu. Gerilim hat safhadaydı. Halk panik içinde sağa sola savruluyordu.

İki taraftan uygulanan şiddet bireyler üzerinde onarılması güç tahribatlar yaratıyordu. Şiddet ve savaş diyalog yollarını tıkıyor, ülkenin bir çok maddi ve manevi değerini yok ediyor, ekonomi derin yaralar alırken savaşın ağır yükünü yoksul halk kesimleri çekiyordu. Taraflardan biri bu duruma; "Özgürlük bedel ister" derken, ötekisi ise "Terörün kökü"nü kazımaktan söz ediyordu.

Gazeteciler, yazarlar, düşünürler ya hindi gibi düşüncelerini içlerine gömüp susacak, ya papağan gibi savaşan güçlerin söylemlerini tekrarlayıp duracak ya da onurluca tüm haksızlıkları haykıracak, dolayısı ile ağır cezalara maruz kalacaklardı. Başka bir seçenek yoktu. Her iki taraf da, ne var ne yok, hemen her şeyi, savaşa ve savaşın geri cephesine feda ediyordu. Faili meçhuller, katliamlar, köy baskınları, yakmalar, yıkmalar, günlük işler, alışılmış olaylar haline gelmişti.

Azadi gazetesinde "Mahabat Kürt Cumhuriyeti" adıyla bir yazım yayımlanmış ve gazete, ne yazık ki bu yazıdan ötürü, toplatılmıştı. Ben, İkramettin Oğuz ve Sedat Karakaş, ilgili DGM'ye, duruşmaya gittik. Aynı gün Serhat Bucak, Bilgesu Erenus, Yaşar Kaya ve Star TV'de o günlerde "Kırmızı Koltuk" adı ile canlı bir program yapan gazeteciler, Ahmet Altan ve Neşe Tüzel'in de duruşması vardı. Biz koridorda karşılıklı duruşmalarımızı izleyelim diye sözleştik.

Ahmet ile Neşe o aralar Kırmızı Koltuk'a Yaşar Kaya'yı konuk etmişler, savcılık Yaşar Kaya'nın canlı programda söylediklerini 'suç' kabul etmiş ve dava açmıştı. İşin garip tarafı Ahmet ve Neşe de Yaşar Kaya'nın katıldığı programdan ötürü yargılanıyorlardı. Bir süre sonra mübaşirin sesi duyuldu: "Yaşar Kaya ve arkadaşları." Ancak ortalıkta ne Yaşar Kaya ne de arkadaşları vardı. Mübaşir bu kez: "Yaşar Kaya ve arkadaşları Ahmet Altan ile Neşe Tüzel lütfen duruşma salonuna geçin, duruşma başlıyor" deyince biz hepimiz içeri girdik. Ahmet ile Neşe sanıklar bölümüne geçtiler, biz de konuklar kısmında oturup duruşmayı izledik.

Kimlik tespitinden sonra "sanıklara işledikleri suç" hatırlatılarak ifadeleri istendi. Ahmet Altan: "Sayın yargıç, aslında biz savunmamızı yazılı olarak sunmaya karar vermiştik. Ancak izin verirseniz bu davaya ilişkin olarak sözlü de birkaç şey söylemek istiyorum" dedi ve elindeki yazılı savunma dosyasını da bir yandan mahkeme heyetine sundu.

Daha sonra yargıcın onayı ile Ahmet: "Sayın yargıç, bu davanın ne kadar saçma olduğu daha görülmeden ortaya çıkmış bulunuyor. Mübaşiriniz bizi çağırırken; "Yaşar Kaya ve arkadaşları" diye çağırıyor. Lütfen zapta geçer mi siniz: Biz Yaşar Kaya'nın arkadaşları değiliz. Biz gazeteciyiz ve işimizi yapıyoruz. Bugün Yaşar Kaya, peki yarın da Alparslan Türkeş'le röportaj yaparsak, bu kez de Alparslan Türkeş'in arkadaşı mı olacağız? Kaldı ki, biz yasa koyucu ya da yasa koruyucusu değiliz ve canlı bir programda sorduğumuz sorulara konuklarımızın ne tür yanıtlar vereceğini önceden bilemeyeceğimiz gibi bu yanıtların ne kadar yasalara uygun olup olmadığını bilmemiz de olanaklı değildir. Bu yüzden mahkemenizin bizi, Yaşar Kaya'nın verdiği yanıtlardan yargılaması tamamen haksızlıktır." diyerek konuşmasını sürdürdü ve sonunda da; "Yani el insaf sayın yargıç neredeyse Kürde selam veren herkes hakkında dava açacaksınız, bu anlaşılır gibi değil" diyerek sözlerini tamamladı. Neşe ise, aynı sözlere katıldığını, yazılı ifadeye de imza attığını söyleyince, duruşma başka bir güne ertelendi.

Hemen sonra benim sıram geldi. Bu kez ben sanık sandalyesinde, ötekiler konuklar bölümünde yerlerimizi aldık. Ben, dava konusu yazının, dört sayı boyunca yayımlandığını, olayın daha çok bu günkü İran coğrafyasında yaşanmış olduğunu, bu yazı ile iddia edildiği gibi, Türkiye'nin bölünmesi kastının olmadığını, eğer yazının tümü okunmuş olsa belki de bu davaya gerek kalmayacağını, zira son bölümün dipnot kısmında yazı için yararlanılmış kaynaklar anıldığı görülecekti dedim.

Bunun üzerine yargıç bana: "Peki o zaman siz söyleyin bakalım ne imiş bu kaynaklar?" Ben de tüm kaynakları yazarları ile birlikte saydım. En sonunda da; "Şemsettin Sami, Kamusül Alem" deyince yargıç besbelli bu isme aşina değildi ki aniden gayri ihtiyari; "O da kim yahu" dedi. Ben, "sayın yargıç Kamusül Alem ilk Tükçe ansiklopedidir ve Şemsettin Sami tarafından yazılmıştır. Şemsettin Sami ise yaşadığı dönemin en ünlü Türk dil bilimcisidir" deyince yargıcın şaşkınlığı telaşı ve mahcubiyeti, gizlenecek gibi değildi.

Garip bir durum tabii... DGM yetkililerinin o günlerde yoğun olan devlet işlerinden zaman ve fırsat bulup Türk düşünürlerini ve bilim adamlarını okuyup, araştırması pek mümkün değildi. Böylece Şemsettin Sami'ye verilmesi gereken cezayı da biz almış olduk. Vatana, millete hayırlı olsun diyelim.

latifepozdemir@hotmail.com