Cara yekem bu ku min dît ka gelo kurdên başur çawa pêşewazîyê li sere salê, ango li sala taze dikin. Min wer dizanî ku kurdistan ji perçeyek ji Rojhilata Navîn e, u motîfên dîndarîyê, di hemu warên jîyanê de, xwe didin nîşan. Wekî dîbêjin,ev cejin, ya  Xiristîyana ye ku lewra roja zayîna İsa ye. Musliman vê cejnê piroz nakin.

Her weha, ev roja taze bo Xiristîyana, rojek pîroz e u wê rojê, hemu bawermend, şa dibin, dilşa dibin, her kes kêfxweş dibe, dilxweş dibe u serxweş dibe. Dîyare heqê wane jî. Lewra Misliman jî, roja ji dayikbuna Muhammed pîroz dikin  u ew jî, vê rojê, rojeke (bimbarek) pîroz qebul dikin Xencî vê rojê, çend dem o rojên din jî, hene ku Musliman, wan jî pîroz dikin. Her weha di salêk de, nêzîkî şeş rojên pîroz yên alema İslamî henin.

Silêmanîyê: Bajarê Berxwedan û Qurbanîyê
Sîlêmaniyê, bajarekî kevnê kurda ye. Di hinek deverên jîyanê de, ji hemu şûn u warên Kurdistana azad, pêşdatir e. Çar alîye bajêr bi peyker u teswîr u resman hatîye xemlandin. Gelek rewşenbîrên kevin yên kurd, hatine bi bîr anîn u li ser gelek sikanên bajêr, peykerên wan hene. Ez dikarim bêjim ku, kes ne hatîye jibîr kirin. (tenê, peykerê Leyla Qasim, min li tu cîyî nedît. Heta yê Zekîye Alkan jî çêkirine li taxa SERÇÎNAR) Bê cîyawazî, ji hemu parçeyên Kurdistanê, kesen bîrewer têkoşer, niha li Sîlêmanîyê, mêhvanin. (helbete, peyker u resim u wêneyên wan)

Her sê Şairên Baban: Salim u Nali u Kurdî, pişta xwe dane Kitêbxaneya  Silêmanîyê. Ji alıyé din ve jı,  park bi peykera hatıye xemlandın.

Lewra em dikarin bêjin ku, ev bajêr, navenda çand u huner u dîrokê ye. Çend mûzexane u kitêbxaneyên gelek mezin u bijare (Wekî, kitêbxaneya Sîlêmanîyê ku îsal, beşê  Kurdîya latînî jî, hate vekirin, Mûzeya Şer (emne sûr), mûzexaneya Gîştî a Silêmanîyê, abîdeya Helebçe u pêşangaha herdemî ya vê navçeyê u her weha gelek cî u warên dîrokî, u konevanî.) li vî bajarîne u bi başî têne xwedî kirin Neslên ayende ku werin u mezin bibin, ne mumkune ku bab u kalên xwe u mezin u navdarên xwe, ji bîr bikin.

Wexta mirov bêje Silêmanîyê, gere mirov pêş hemu tiştî behsa PARKA AZADİ bike. Bî rastî jî, hemu xal u haletên Azadîyê di vê parke de hene. Di dema berxwedana gîştî de, Sedam ku nekarîye li himberê pêşmergeyên qehreman serkevtî bibe, di yek şevekde 87 rewşenbîrên bajêr gîrtîye u paşî jî, wan bi xwînxwarî kuştîye. Li ser yada van kesan li parka azadî mabed u heykelek hatîye çêkirin.Her weha sikanê azad yan jî kursîyê azad li parka azadî a Suleymenîyê jî heye (mina ya li Îngilîstanê)

Her sê kenarê bajêr, bi rêyek leşkerî hatîye pêçan di wextê Saddam de. Bajêr gelek caran maye di nav muhaserê de. Lê, Beasîyan qet wextekî ne karîne li hember Kurdan serkevtî bin. Lewra xelkê bajêr bi mal u canê xwe ve, her tim di kêleka pêşmergade şer kiriye u şarê xwe parastîye. Bi hezaran hatîye kuştin u birindar kirin, lê, dîsan jî, li bin zilma dijmin sitarê nekirîye.

Gola Benda (baraj) Duhkan, Serçinar, Aşur otel, Sîlemanî Palas, Aştî Otel, Qereçolan, Ezmun u Parka Azadî, rengek gelek xweş didin bajêr. Nûjenî di hemu warên jîyanê de xwe zu dide nîşan li Sîlêmanîye. Xelkê bajêr jî Şarê xwe gelek hez dikin. Ji bona wan Sîlêmanîyê, hêjaye hemu dûnyayê. Ev deşta berîn u rengîn, di rêya azadîyê de gelek cana bi qurbana xwe kiriye. Gelek kesen navdar perwerde kiriye. Niha çavê gelek dewletên dûnyayê li bajêr e.

Seroké herémé Omer Fetah pasté birı.

DYE u gele bajêr bi hevra xîmê Zankoyek taze avêtin. Zankoya Silemanîyê, bi zankoyên Alman u İngîlîsîre destebîratîyê dikin. Bajêr, ji alîye dewleta merkezîya İraqê ve, ''Bajarê Kare Azad '' hate îlan kirin. Dîyare, wê, di rojên pêş de bajêr xweştir jî, bibe. Gelek cîyên melevanî u seyran kirinê li nav u dere bajêr henin. Restorant u xwaringehên gelek bijare tene xuya kirin.Bajêr, li gor navçe temîz u paqijtire.Nêzîkî deh radyo u televîzyonên bajêr hene. Her weha jimara kovar u rojnameyên bajêr, ji bîstan zêdetirin. Jin, di hemu warên jîyanê de dikarin bi rihetî bi xebitin u xizmet bikin. Qedr u qîmeta jinan gelek başe.

Cîl u berg u wergirtina însana nujen e u rihet e. Her kes bê gûman bi Kurdî qise dike. Jin u mêr, gelek caran bi hevre rudinin, di xwin u vedixwin. Di rojên tehtîlê de qabil nîne ku yek xortek bimîne di malê de. Hemu derdikevîn derve u diçin geşt u seyranê. Alkol u meşruba ku li vî bajêrî tê vexwarin, belku li mezintirîn bajêrê Evrupa jî,nayê vexwarin.

Sîlêmanîye,100 km. dûre Kerkûkê ye. Ji çar wîlayetên herêmê, yek e. Li du Hewlêr, mezintirîn bajêrê Kurdistana Başur e. Nifusê bajêr nêzîkî milyonek e. Hewlêr, Silêmanîye, Kerkuk u Dihok, çar wîlayetên Kurdistanê ne. Ranya, Duhkan, Qereçolan, Helepçe u çömçemal. Lazime ku mirov van qezayên Silêmanîyê bibîne u bi gere.

Şevkî Kurdistanî ku ji her  çar parçeyan beşdar hebun

İsal, di serê salê de, li Silêmanîyê, bi arîkarîya Hevalê hêja Mihemed Hemo u çend mirovên amadekar di sere sala nu de, bernameyek li Hêlîn Restaurant bernameyek hate çêkirin. Pasteya sersalê Berêz Omer Fetah (serekê herême) birî. Di şevê de zêdetir Kurdên bin xetê u yên ser xetê  beşdar bibun. Bi Kurmancî u Soranî hunermendên Kurd gelek sitran u goranîyan gotin hetanî derengê şeve.

 
Li aliyek soran li alıyé dıné jı,kurmanc dı şevé de bi dilé xwe govend girtin.

Li derva ji cejnek gelek xweş hebu. Hemu xîyaban u cade, goşe u kolan bi xortan xemilîbun. Trafîk rawestabu. Hemu kes ji malan hatibun derva u li şeqaman ketibun kêf u seyranê. Bajêr seranser bi gul u çîçeken hatibu xemlandin. Xîyaban bi tevayî bi lampên rengîn hatibun xemlandin. Noelê sersalê jî, ne hatibu jibîr kirin. Dema ku saetan 12 nîşan da, bi fişekên hewayî u awazên xort u genca, Sîlêmanîyê, ev bajêrê İslam ê Rojhilatê ,bi dilşahî pêşewazî li sala taze dikir.

latifepozdemir@hotmail.com