Kimlik kavramı hem geniş bir alana yayılmış, hem de görece tanımlar içermektedir. Kimin hangi kimlikle nasıl ve ne şekilde nerede yer alacağı konuları kafa bulandırmaya birebirdir. Çünkü kimlik günümüzde salt etnise ile sınırlı değildir. Örneğin küresel ve global kimlik, artık çağımızda bir çok insanın kullanıp sahiplendiği bir kimliktir. Örneğin, Ayşe kadındır, Kürttür, zaza lehçesi konuşur, alevidir, çevreci, vejeteryan ve yüksek mimardır dersek, Ayşenin kaç kimliğini vurgulamış oluruz. Akademik, cinsel, mesleki, politik, etnik, dinsel, özlük vs. gibi kimliklere vurgu yapmış oluruz. Peki Ayşe şimdi hangi kimliği ile ve nerede nasıl yer alırsa özgürlüğüne kavuşacak.?

Ulusal kimliklerin altı ve üstü olmaz. Kürtler bir ulustur ve sorunları siyasaldır. Dolayısı ile Kürt sorununun çözümü de siyasal yöntem ve değişimlerle olanaklıdır. Sorun anayasal vatandaşlıkla da bitmez, Turk yerine Türkiye deseniz de sorun çözülmez, bu deve kuşu siyasetidir. Bu sorundan kaçıp kurtulmak mümkün değildir. Anayasanın başlangıç maddeleri ve birçok Türk yanı ağır basan yönleri yeniden hazırlanmadığı sürece, özüne dokunmadan yapılacak değişimler sorunu gidermez, tersine yaralar ve ortada bırakır. Ünitercilik, tekçilik ve tümcülük düşüncelerinden vazgeçilmeden, Kürtler de Türklerin kullandığı tüm hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlandırılmadan, Kürt hak ve özgürlükleri açıkça anılıp anayasal güvencelere kavuşturulmadığı sürece, Kürt sorununa çözüm getirmek olanaklı değildir. Yapılacak tartışmalar bu noktadan sonra yapılmalı diyoruz.

Böyle diyoruz çünkü, irademizi halkın iradesinin önüne koymak gibi bir hakkımız yok. Ancak özgür koşullarda, halk demokratik bir şekilde kendi geleceğini kendi belirleyebilir. Bu da günümüzde iki biçimde mümkündür. Ya demokratik eşit ve gönüllü ve isteğe bağlı federasyon, ya da ayrılıp bağımsız devlet kurmak. Kuşkusuz Kürtlerin kendi devletlerini kurması, ülkesini birleştirmesi kadar doğal ve insani bir hak yoktur. Bu ise tümü ile Kürtlerin kendi tercihine bırakılmalıdır. Her ne hikmetse her kes Kürtler için bir şeyler istiyor ama kimse Kürtlere bir şey sorma gereği duymuyor.

Kimi sol ve Kemalist ideologlar ise, Kürtlerin bağımsız devlet kurma ihtimalini ideolojik olarak çürütmek adına bir başka bulanıklık yaratıyorlar. Bu bayları da anlamak lazım tabi. Onlar gözlerini açar açmaz, tek devlet, tek millet, vatan, millet, sakarya gibi ninnilerle büyümüşler. Ceberut devletleri de onları papağan gibi kendi doğrularını tekrar etmeye mahküm kılmış, arada bir sopasını gösterip korkutmuş. Dahası bir çember çizmiş devlet. Sağcılık da, solculuk da, iktidar da muhalefet de bu çember dahilinde olacak demiş. Aksi durumlarda zındanlara abone bileti hatırlatmış..

Şimdi böyle bir kuşağın sorunları kısa zamanda doğru kavrayıp doğru çözümler önerebileceğine inanmak doğru olur mu. Kırılma noktasına dokunmadan bu sorun çözülür mü.? Bence hayır. Gelgelelim ulus devletin miadına. Küreselleşen ve yakınlaşan dünyanın bir çok yerinde uluslar, ulusal devlet olarak yaşamlarını devam ettirmekle yetinmiyor olabilirler. Sosyal refah düzeyi, toplumsal kalkınma ve ilerleme, kıtalararası işbirliği ve yakınlaşmayı zorunlu kılıyor olabilir.

Tüm bu durumlara gelmeden önce her birinin birer ulusal devleti vardı ve kuşkusuz onlar ulusal sorunlarını ayrılıp devlet kurma şeklinde çözmüşlerdi. Yeni pazar alanlarının bulmak, bölgesel güç oluşturmak sureti ile rekabet ve pazarlık güçlerini arttırmak ve daha geniş kaynaklara ulaşabilmek büyük ve güçlü örgütlülükler gerektirir. Tüm bunları anlamak mümkündür. Bu yakınlaşmalara dair her birimizin taraf olduğu bir düşünce sistematiği de olabilir.

Yeni dünya düzenini onaylarız, onaylamayız bu başlı başına ayrı bir konu. Ama hem yeni düzeni eleştirmek, kıtalar arası güç temerküzüne karşı gelmek hem de ulus devlet teorisinden vaz geçmek, bu tez miadını doldurdu demek, doğulu düşünürler açısından ne kadar gerçekçidir. AB, ABD ve Japonya'nın başını çektiği ekonomik ve siyasal kutuplaşmalar, üçüncü dünya halkları ve gelişmekte olan ülkeler açısından birer emperyalist tehlike ifade ediyor olabilir. Sağcı ya da solcu olmak başka bir şey, ama gerçekçi olmak çağımızda güvenilir olmanın en başat koşuludur.

Hiç uluslaşmayı tamamlayamamış, ülkesi ve milleti ile bütünlük olmayıp bölünmüş olan bir ülkenin özgürlüğünün önüne, ''Niye ulusal devlet peşinden koşuyorsun devletlerin yok olduğu bu çağda. Bu doğru bir yol değil'' belgisini koymak haksızlık değil midir? Hiç devlet kurup özgür koşullarda gelişip serpilememiş halklar ve kütlerler açısından, onların kaybolmuş tarihsel ve kültürel miraslarını yeniden geri kazanmak, dil, tarih ve coğrafya için bağımsız örgütlenmelere gereksinme yok mudur?

Şimdi, gerçekçi olmak gerekir. Kürtler ulus olarak birliğe kavuşmadan, parçalı ülkelerini birleştirip özgürlüğe dair tüm sorunlarını çözmeden bize devleti lüks görebilirler mi.? Ya da "biz devlet istemiyoruz, nasıl olsa var olanlar da yıkılıyor, sonunda biz de yıkacaksak kurmaya ne gerek var" derler mi, deseler bile ne kadar gerçekçi olur.

Ulus devlete karşı gelirken Büyük Orta Doğu Projesini de hatırlamakta yarar var tabi ki. Dünyanın ekolojik dengelerinin de hızla değişmekte olduğunu, bu yüzden yaşamın her alanında çağın gerekli ve zorunlu kıldığı değişimlere de hazırlıklı olmak gerektiğini söylemeye gerek yok. Siyaseten kimi şeylere karşı olsanız dahi, olay vücut bulduktan sonra bir duruşunuzun olması gerekiyor. İşte ben değişen dünyadaki gelişmeler karşısındaki duruşa ulusal çıkarların gözetilmesi esasına dikkat çekmek istiyorum.

Kürt Sorununun çözülmesi yolunda seslendirilen öteki çorak önermeler üzerine

Yukarıda bu sorunun alt-üst kimlik gibi geçiştirilemeyeceğini söyledik. Bu sorunun siyasal bir sorun olduğuna da dikkat çektik. Bu yüzden tekrardan kimlik konusuna dönmeyeceğiz. Ancak ondan daha verimsiz ve belirsiz olan bir başka konuda var ki, ve de ne yazık ki bunun baş mimarlığını da sözüm ona 'Kürtler' yapmaktadır. Demokratik Cumhuriyet. Bu tamamen içi boş bir kavramdır ve kasıtlı olarak geliştirilmiştir. Soylu ulusal değerlerin erozyona uğratılmasıdır. Kürtleri Kemalizim'le bir olmaya davet etmek ve hedef şaşırtmaktır.

Keza Kürtlere, azınlık demek ve soruna kültürel haklar ve Kopenhagen Kriterleri çerçevesinde yaklaşmak, Kürtlerin ulus gerçeğini görmezden gelmektir. Bir ulusal sorunda bireyi ön plana çıkarıp, birey haklarını ulusal hakların önüne koymak, ulusal sorunun çözümünü belirsiz tarihlere ertelemek demektir. Ulusların kendi kaderlerini tayin hakkı ilkesi, istisnasız tüm uluslar için geçerli bir haktır. Her türlü uluslar arası sözleşmelere ve uzlaşmalara evet ama halkların ve ve milletlerin bağımsızlığına da saygılı olmak bir erdemliliktir. Kürtler azınlık değillerdir. Sözde Türk vatandaşı olarak adlandırılan Kürtlerin, kendilerini sömürgeleştiren devletlere bundan gayri bir yararları olmaz. Kürtler kendi vatanlarının üstünde ulusal yönetimleri altında vatandaş olarak yaşamayı arzulamaktadırlar.

İzmir ne kadar Kürt vatanı ve coğrafyası değilse Diyarbakır da Türk vatani ve coğrafyası değildir. Bunda gücenecek bir şey yok. Türkler 900 yıldan fazladır Kürdistan toprağındalar.  Yüz yıla yakın bir zamandan beri Türkler, Araplar ve Farslar Kürtlerin yeraltı ve yerüstü kaynaklarını sömürüp yağmalıyorlar. Her fırsatta Kürtleri dövmekten de geri kalmıyorlar. Bu yüzden vatandaşlık bağı, karşılıklı olarak sağlam ve güçlü bir şekilde gelişmemiştir. Çünkü Türkler, Araplar ve Farslar Kürdistanı vatan değil işgal etmişlerdir. Hala orduları oradadır ve Kürt halkına olmadık ezyetler çektiriyorlar. Bu yüzden mevcut anayasaları ile ortak vatandaşlık olanaklı değil. Eğer Kürtler özgürce seçim yapma hakkına sahip olsalar, şüphesiz böyle çorak ve muğlak bir formülü seçmez.

Bir diğer sorun demokrasi sorunudur. Eskiden bize 'Reel' sosyalistler kızıyordu. Diyorlardı ki : "Bırakın Kürt sorununu, nasıl olsa sosyalizm gelirse bu sorunların tümü çözülür" böylece bizi ulusal mücadeleden alıkoymak istiyorlardı. Sosyalizmi bir terminatör olarak gören bu dar anlayışla, sosyal şövenizmle epey uğraşıldı. Oysa SSCB, 70 yıllık süreçten sonra dağıldığında enkazın altından uluslar ve ulusal sorunları çıktı. Yugoslavya, Çekoslovakya ve Sovyet Rusya da sistemin çökmesi ile birlikte halklar arası kapışmalar da başadı. Görüldü ki sosyalizm de oralarda ulusal sorunu yeter ölçüde çözememiş.

Şimdilerde, kimi beyaz adamlar Kürt sorununun bir demokrasi sorunu olduğunu ısrarla savunuyorlar. Demokrasiyi sahiplenmek ona inanmak güzel ve erdemli bir iştir. Ancak ona haksızlık yapıp iftıra etmek doğru değil. Cünkü Kürt sorunu salt birey sorunu değil. Politik bir sorundur ve direk olarak devletin yapısı ile ilgilidir. Yani, Türkiye'ye demokrasinin gelmesi, Kürdistan'ın özgürleşmesini güvence altına almayabilir. Ama tersi doğrudur. Kürt ve Kürdistan özgürleşirse, TC deki demokrasiye de güvence olur. Devletin Üniter yapısı değişmez ise bu biçimi ile her iki halkın birlikte yan yana yaşaması da güçleşir. Ancak Kürt sorunu çözülürse Türklerin sosyal yaşam düzeyi de yükselir. Savaşa ve asimilasyona harcanan bunca para Türk halkının mutluluk ve refahından kısılmaktadır.

Burada bir gerçeği kabul etmek gerekir. Yabancıların Kürt sorunu ile olan ilişkileri ve soruna duydukları ilgi ortadadır. Ancak eğer ezelden beri böyle bir sorun yok idiyise, yabancılar böyle bir sorunu ne var edebilir ne de kaşıyıp kışkırtabilirler. Demek ki sorun var ki dış güçler de Türkiye ile olan ilişkilerinde, bu sorundan yararlanmak istiyorlar. Ama öküzün altında buzağı aramanın, komplo teorileri geliştirmenin bir anlamı yok, ayrıca  gereği de yok. Eğer yabancılardan rahatsız iseniz demokrat olur, oturur bu konuyu tartışır, doğru çözümü de bulur uygularsınız. Böylece yabancılar da sizi bir daha rahatsız etmez.

Kasıtlı ve bilinçli olarak hemen tüm Kürt başkaldırıları için böyle yakıştırmalar yapıldı. Her zaman bu hareketlerin arkasında yabancıların varlığı işaret edildi. Ancak şu ana kadar bir tane bile aklı başında belgeye rastlanamamıştır. Ne Şêx Seid' de ne Seyit Rıza ve ne de diger ulusal hareketlerde... Kaldı ki, Mustafa Kemal'in Avrupalılarla kurtuluş savaşı sürecinde geliştirdiği ilişkiler bir çok boyutu ile biliniyor. Kürt hareketlerinde yabancı parmağı arayanların temel amaci ise, Kürtleri aşağılayarak, onları küçük görerek, uluslararası iliskiler gelistirmelerini önlemeye yöneliktir.

Önceleri, Saddam Irak işgali altındaki Kürdistan toprağında hem tüm zenginlikleri gasp edip talan ediyor, hem de Kürtleri dövüyordu. Şimdi ise, Kürtler kendi kendilerini yönetiyor, zenginliklerini de ülkenin kalkınması yolunda değerlendiriyorlar. Bu nedenle tüm Kürtler, Güneydeki durumu büyük bir coşku ve sevinçle karşılıyorlar. Zaten önemli olan da Kürtlerin memnun olması. Kim buna güceniyor ya da öfkeleniyorsa da zararı kendine. Kürtler doğru yolda ilerliyorlar. Güney, öteki tüm parçalara da önerilebilinecek en iyi asgari modeldir.

Kürt Sorununu çözmek için ne tür adımlar atmak gerekir?

Sorunun en can alıcı noktası burasıdır zaten. Eğer çözüm doğrultusunda doğru tanı konulmuş ve bu tanılardan hareketle çözüme yönelik özgür tartışmalar yapılabilinirse, sorun olacak bir şey kalmayacak. Neler yapılabilinir :

1-Bir kere, her şeyden önce, şiddete dayalı askeri çözümlerin tümünü bir yana bırakmak gerekir.

2-PKK'yi devletin oyuncağı olmaktan kurtarmak, bu olanaklı değilse, PKK-MGK ve öteki derin cemaatleri, JİTEM ve varsa öteki illegal örgütleri, (kontrgerilla vb.) halkın etkilenebileceği pozisyonlardan uzak tutmak.

3-Bir ulusal irade yaratıp taraf olarak tayin etmek, söz ve karar sahibi kılmak

4-Sivil demokratik insiyatiflere fırsat vermek, askeri insiyatifleri çözüm noktasında etkisiz ve yetkisiz kılmak.

5-Bir sivil alan yaratıp bu alanı genişletmek.Bu alanda yeni, anlaşılır bir dil yakalamak.

7-Geniş siyasal birliktelikler konusunda somut çabalar geliştirmek ve bu birlikleri örmek. Demoratik ve sivil oluşumların yerinden yönetilmesine özen göstermek.

8- Blokçu, sultacı, ben merkezci mantıklardan vazgeçmek, resmi görüşten tamamen kopup demokratik anlayışı geliştirmek, ipotekli ve icazetli siyasetten uzak durmak

9- Kürtlerin itibarlarının iadesi için gerekli adımları atmak

10-Güney Kürdistan Federe Devleti ile dostane ilişkiler kurup geliştirmek, öteki Kürdistan parçalarındaki Kürt örgütleri ile kardeşlik temelinde ilişkiler geliştirmek.

latifepozdemir@hotmail.com