Son günlerde, örtülü ya da açık olarak bir çok çevre Kürtleri tartışıyor. Bu son derece önemli bir süreçtir ve öyle anlaşılıyor ki Kürtler konusunda artık geri adım atılması pek olanaklı değil. Öteden beri iki kesim Kürt sorununu gündeminden düşürmemiş ve hep konuşmuştur. Devletin derininde oturanlar ve MGK, bu sorunu gizli kapılar ardında hep tartışa ve konuşa durmuştur. GEÇMİŞTE Kürtlere ilişkin en önemli politik kararlar bu güçler tarafından gizlice alınmış ve icra organları hükümetlerce yürütülmüştür.

Bu sorunu sık tartışan ve ödediği ağır bedellere karşın gündeminden hiç düşürmeyen öteki kesim ise, yurtsever ve demokratik Kürt çevresidir. Kürtlerin akademik olarak bu sorunu tartışıp çözüme ulaştırmak istemesi yeni değil. Öteden beri, 'siyasal bir sorun' olan Kürt sorununun barışçıl ve demokratik yollarla çözümü, eşitlik ve adalet ölçülerinde özgür ve demokratik Türkiye ile aynı temelde bir Kürdistan istemi, Kürtlerin talebi olagelmiştir.

Ancak, Kürtler kalıcı, stratejik, genel ulusal politikalarını henüz ikame edemedikleri içindir ki, dört parçaya bölünmüş Kürt ülkesinin her bir parçasındaki Kürtler, kendi özgül koşullarına uygun mücadele yollarını bulup uygulamış, bildik söylemle, her parçanın kendi kurtuluşunu getireceği varsayılmıştır. Daha da önemlisi Kürtlerin kendilerinden çok başkalarına aidiyetleri hep korunagelmiştir. Türkiye'nin Kürdü, İran'ın Kürdistan'ı, Iraklı Kürtler, Suriye kökenli Kürtler v.b.

Kürt hafızası da zaman zaman tarih ve coğrafya konusunda ciddi unutkanlıklar geçirmiştir. Oysaki, bir Kürdistan vardır ve bu ülkede yaşayanlara Kürdistan Kürdü denilir. Lakın ülke dışında, toprağı başkasına ait olan yerlerde yaşayan, genel anlatımı ile '' Diaspora Kürtleri ''  için farklı terimler kullanmak mümkün olabilir. Kuzey Irak, Doğu yada doğu ve güneydoğu Anadolu gibi terimler, özünde ürkekçe Kürt coğrafyasını işaret eden terimlerdir.

Oysaki bir sorunu çözmek istemek önce onun tanısını koymakla olanaklıdır. Tanı olmadan, çözüm ve tedavi olmaz. Yanlış tanı ise çoğu zaman zararlı ve tehlikeli sonuçlara götürür. Bizim olayımızın en basit tanısı şudur: Bin yıllardan beridir ki adına Mezopotamya denilen bölgede Kürt adında bir ulus yaşıyor ve onun yaşadığı ülkenin adı Kürdistan'dır. Bu ülke önce kuzeyden güneye ikiye, daha sonraları ise dörde bölünmüştür. Bu bölünmüşlük Kürtlerin rızası dışında gerçekleşmiştir. Kürdler, her parçada ağır baskı koşullarında yaşamaktadır. En temel insani ve demokratik haklarından yoksundurlar. Kürt ülkesi Kürdistanın yer altı ve yer üstü zenginlik kaynakları sömürülüp talan edilmekte ve Kürt ülkesine pay ayrılmamaktadır.

Şimdi bu kısa tanıdan hareketle, bu gün Türkiye'de ileri sürülen çözüm önerilerinin ne kadar anlamlı olup olmadığına bir bakalım. Olaya Türk tarafının politikaları ve bakış açısını irdeleyerek yaklaşmaya çalışalım. Önceki dönemlere ilişkin tahlillere, tespit ve değerlendirmelere uzun uzadıya girmeden yakın tarihe, yani Cumhuriyet dönemine bir gözatalım.

Genç Türk Cumhuriyetinin Kürtlere Bakışı

Kürt beyliklerinin tümden tarih sahnesinden çekilmesinden sonra Kürdistan'da baş gösteren otorite boşluğundan yararlanmayı iyi bilen yönetimler, bölgede ağalık, şeyhlik, pirlik ve seyitlik gibi işbirlikçi kurumlaşmalara da göz yumarak, Kürtleri öteki halklara ve kendi kendilerine  vuruşturup nifak tohumları ekmeye çalıştılar. Hamidiye Alaylarını kullandıktan sonra topluca Alahhuekber dağında yok ettiler. Bu politik miras Türk rejiminin Kürtlere ilişkin temel taktiklerinden sayılır. Hamidiye Alayları, aşiret çatışmaları, din ve mezhep çatışmaları, köy koruculuğu gibi, yakın tarihte tanık olduğumuz, bu türden özel önlemlerle Kürt ulusal

kimliğini engelleme yöntem ve taktiklerini, genç Cumhuriyet de devralarak sürdürdü. Din, Sayın Erdoğan'ın bu gün dediği gibi bu işlerde önemli ölçüde çimento rolu oyandı. Kürtlerin, yiğit, savaşkan ve cesur oluşları hep istismar edildi. Türklerin Kürtleri kendilerine benzetme çabaları bu yıllardan itibaren başladı.

Cumhuriyetin ilk bir iki yılından sonra (1924) Kürt kimliğine hızlı bir şekide sırt çevrildi. O güne dek etnik hukukun tanınabilirliği tartışılıyordu. 1924 Anayasası ile birlikte etnik tanımlama kaldığı halde hakların kullandırılması yok ediliyor. Şark Islahat Planı, Takriri Sukun, Umum Müfetişlik, Tevhidi Tedrisat, soyadı, kılık kıyafet, harf ve öteki alanlardaki yasal değişimlerde Kürt etnik varlığı hep görmezden gelindi. 1930 lu yıllardan sonra ise, fiziksel zorunluluk da yadsındı ve Kürtlerin ayrı bir etnise, ayrı bir ulus olarak varlığı tartışmalara dahi konu olmayacak biçimde yasaklara gark edildi. Yani maddenin sakınım kanununa aykırı olarak o güne dek var olan kocaman bir ulus, ülkesi ve milleti ile aniden yok sayıldı ve yok olduklarına dair bilime de ihanet edilerek, Türk bilimi de iğdiş edildi. Yani Kürtleri yok saymak ve yadsımak adına bir çok kişi kurum ve kuruluşa iflah olmaz yanlışlar yaptırıldı.

Hızla uygulamaya konulan ırkçı şoven ve asimilasyoncu uygulamaların, dahası Kemalizmin meyve verdiği dönem 1960 lı yılarda başlar. Bu yıllarda Kürtlerin varlığını iddia etmek de artık ağır suçtur. Yaygın ve örgün eğitim, yatılı bölge okulları, olgunlaşma enstitüleri, yetiştirme yurtları, gece okulları, vatandaş Türkçe konuş kampanyaları, zorunlu sürgün ve iskan ile tenkil hareketleri, Güneş Dil Teorisi, 49'lar, 23'ler, 55'ler, toplu sürgünler, peş peşe başlatılan birer bombardımandır. Bu bombardıman amaç olarak, fiziksel ve düşünsel anlamda, Kürtleri yok etmeyi hedefliyordu..

Ancak, bu dönemlerde yapay olarak Kürt varlığı yok sayılsa da, nesnel  olarak Kürt varlığı, yönetimleri ve TC'yi her zaman ciddi biçimde rahatsız etmiştir. Bu kez de bu ağır sancısını hafifletmek için Kürtleri işaretle, "eşkıya", "kuyruklu", "asi", "", geri kafalı, vahşi gibi yakıştırmalarla aşağılama ve hor görme yoluna başvurulmuştur. 1990'lı yıllara gelinceye dek Türk tarafı Kürtleri tümden yok sayma ve asimile etme yöntemiyle, bu sorundan kurtulmayı umut etse de, bunu başaramamıştır. Bu yıllarda egemen olan anlayış, "Kürtler ancak asimile olup, Türkleşebilirlerse gerçek vatandaş olurlar" şeklindedir.

Artık, yıllar önce ekilen tohumların istenen biçimde ürün vermediği görüldü. 90'lı yıllara gelindiğinde ise, Kürtler, koşut bir ulus olarak, yeniden Türklerin karşısına dikilip haklarından vazgeçmeyeceklerini bir kez daha hatırlattılar. Ancak rejim, bu yılarda sıkışma gösteren Kürt hareketine erken doğum yaptırmak suretiyle bir kez daha rahat nefes almasını başardı

Silahlı mücadele devletin güçlü olduğu bir alandı ve devlet Kürtlerle açıktan dövüşmeyi  yeğleyerek, onları kendi minderine çekti ve oradaki güreşini, 15 yıl boyunca sürdürdü. Bu süre içinde Kürt dinamiklerinin fiziki, ahlaki düşünsel ve soyluluk alanındaki infılakına olanak verdi. Kürt aydınları ruhlarını, ilahlara teslim etmek durumunda bırakıldı, gençler kör savaşta telef oldu, köyler yakıldı, yıkıldı boşaltıldı. Kürdistan boşaltılarak tamamen militarize edildi. Kürt ulusu mülteci konumuna düşürülerek batı ilerine çekilmek durumunda kaldı. Ulusal ve yurtsever duyguların faturası ağır ödetildi.

Kürtlerin batıya göçü, entegrasyon önlemlerini ve çabalarını hızlandırdı. Kürt özgürlüğü Türk tarafının kırılma noktası haline getirildi. Kürtler adına yola çıktığını söyleyip binleri peşine takan sözde Kürt önderliği ise, gelinen noktada rejimle aynı konseptte durmayı yeğledi, ortak tezler ve formüller üretmekte geri kalmadı. Dolayısıyla, Kürt tarihinde İmralı süreci aynı zamanda, bir ayrışma ve aydınlanma sürecidir de.

Kürt Sorunu ile PKK Sorunu Artık Aynı Anlama Gelmiyor

Eskiden rejimin formüle ettiği basit bir işlem vardı. Bu işlemin yaşam bulması, resmi ve egemen anlayışın ömrünün uzamasına yarayacaktı. Kürtlerin tümünü PKK'li gibi görmek ve göstermek. Bilinçli olarak öteki Kürt hareketlerinin varlığı görmezden glinirdi. Bu anlayış, Kürtleri isyankar ve eşkıya gösteren eski anlayışın zenginleştirilerek pratikte kanıtlanması çabasından kaynaklanıyordu. Kürtlerin "asi ve eşkiyalıgı" resmi bir tezdi ve işte PKK bu temelde verilebilinecek en iyi örnekti. Önce ulusal ve uluslararsı pılanda PKK'nin terörist olduğu ıspatlanacak, sonra da, Kürtler eşittir PKK, PKK eşittir Kürtler denilecek, ve daha sonra da PKK eşittir terörizm dolayısı ile Kürtler de eşittir terörizm denilecek ve böylece Kürt sorunu terör sorunuymuş gibi lanse edilecekti.

Kürt sorunu terörize edilerek rejim kısmen de olsa amacına ulaştı. Kürtlere legal demokratik mücadele yolları kapatıldı. Barışçıl ve demokratik yollar tıkandı. Bu yoları tercih edenlerin sesleri kan, gözyaşı, feryad, figan ve silah sesleri altında duyulmaz oldu, bastırıldı. Savaş isteyenlere, her iki kesim de aynı teşhisi koydu. Barış isteyenler dışlandı, sesleri solukları kesilmek istendi. Savaşanlar ise her iki kesimin vatansever dediği kişiler oldu. Evet rejim ve PKK'nin danışıklı döğüşü belki 20 bin insanın ölümünü getirdi ama Kürtlerin soylu davalarını da, aslından koparıp başka mecralara taşıdı.

Çünkü devlet, Kürtlerle, Kürtlerin dayanabileceği bir minderde dövüşmek istemiyordu. Kürt hareketinin legalize ve demokratize olması devletin planlarını, dolayısı ile sinirlerini de bozuyordu. Oysaki bu sorun legal ve demokratik düzeyde tartışılsaydı çözümü öne alınmış olacaktı. Ama milyarlarca dolar harcanarak Kürt hareketi terörize edildi, bölge militer ve paramiliter güçlere emanet edildi. Legal demokratik mücadeleye çok sıcak bakan Kürtler HEP ve DEP süreçlerinde bu şanslarını denemek istedilerse de, her iki silahlı gücün politik emellerine uygun düşmediği için güç birliği ile bu ve bunlara benzer oluşumlar temelden dinamitlendi. Halk, iki silahlı güç arasında sıkıştırıldı ve tercih yapmak durumunda bırakıldı. Silahlı mücadele her iki mütefiğe de güç getirdi, politik malzeme sağladı. Şehit edebiyatı ile her iki tarafın da, geliştirdiği söylem birbirinin aynı. Önce çocuklarını öldürtüp şehit, analarını ise şehit anası ilan ederek, şövenizmin palazlanmasına çanak tuttular.

Ama artık takke düştü kel göründü. Artık herkes çok iyi biliyor ki PKK sorunu ile Kürt sorunu bu gün aynı anlama gelmiyor. Kürtler özgür ve demokratik bir yaşam istiyor, bağımsızlık ve demokrasi istiyor, ama PKK demokratik cumhuriyette, Kemalizmde, ve anayasal vatandaşlıkta karar kılmış bulunmaktadır.

Bu yüzden artık Kürtlere PKK politikalarından bir hayır gelmez. Bu yüzdendir ki Kürt ulusal hareketinin politik merkezi ve adresi artık PKK değildir. Reel PKK politikaları ve Kürt Ulusal Hareketi, ne kadar net ayrışırsa, o denli doğru yaklaşımların başarı şansı artacak. Ya da, PKK ne denli devlet patentli politikalardan koparsa o denli Kürt hareketine yakınlaşacaktır. Çünkü çözüm devletin dayattığı çözüm değil halkın, bilimin, demokratik teamüllerin öngördüğü çözümdür. PKK Başkanı Öcalan ise,devletin soluk borusudur. Tahlil ve demeçleri 'Imralı'' patentli, Türk yerli malı cinsindendir ve  geçer reçete değildir.

Bu gün artık Kürt Ulusal Hareketinin Politik merkezi, Kürt Federe Devletidir. Kürtlerin Irak'taki oteritleri o parçadaki Kürdistanı, büyük ölçüde özgürleştirmiş bulunuyor. Buradaki gelişmeler, bu gün gelinen noktada Kürt sorununun çözümüne örnek teşkil etmektedir. Kürtlerin şansı açılmış, bahtı yaver gitmektedir. Artık Kürtler özgürlük yolunda geriye dönüşü olanaksız bir noktadadırlar..

Bu anlatımlardan sonra şimdi de son günlerde Türkiye de hemen herkesin sıkça tartışmaya ve konuşmaya heves ettiği, Kürt sorununa yönelik olarak yaratılan alt-üst kimlik tartışmalarına  bir bakalım. Çünkü bana öyle geliyor ki bu tartışmalarda da bir yanık kokusu var. Yoksa derin işlerde ustalaşmış bir aygıt, üstelikte Susurluk'ta karaya vurmuş, Şemdinli'de ise ipliği pazara çıkmış olan bu devletin gerçekten de Kürt sorununun çözümünde samimi olup olmadığı kuşku götürür. Daha birkaç aya kadar bile Irak Devlet Başkanı'na ve Kurdistan Bölge Başkanı'na aşiret liderleri deyip gayri meşru sayan bir anlayış, birden bire söylemlerini değiştirmek istiyorsa bir bildikleri vardır elbet. Önleyemiyorsan kontrol et ya da yönet mantığına da yabancı olmayan Türk devletinin yeni Kürt politikası, bu günlerde şekillenecek. Belki bu konuda düşünsel de olsa bir katkımız olur düşüncesiyle, sorunun çözümünü nerede aramak gerektiğini tartışmakta yarar var.

Kimligin altı da üstü de Kürtlerin derdine deva değildir (bir sonraki yazıya)

latifepozdemir@hotmail.com