Beşikler vermişim Nuh'a
Salıncaklar hamaklar.
Havva anan dünkü çocuk sayılır
Anadolu'yum ben, tanıyor musun?1

Anadolu tarihi Havva ana öncesine gider mi, bilemem. Ama onlarca uygarlığın kendini var ettiği bir tarihe Anadolu'nun şahitlik yaptığı hemen herkes tarafından kabul edilir. Kabul edilir edilmesine de, yine de birileri tüm bu tarihe sahip çıkmak ve bir bütün olarak bu harmoninin bir parçası olarak kendini algılayıp, kendi tarihine güzellikler eklemeye çalışmak yerine, kendini bu toprakların evveli ve ahiri olarak görmeye devam eder. Birileri, tarihi kendileri ile başlatmaya ve kendileriyle birlikte bitirmeye yönelir. Onlar kendilerini, kendilerinin yok olduğu andan itibaren tarihin ve kültürlerin de yok olacağına inandırmışlardır. Bu, bir "muktedirlik vehmi"dir. Bu, bir gerçeklikten kopma, yarım yamalak bir çarpıtılmış zihinle dünyaya meydan okuma budalalığıdır. Ve bu vehim nedeniyle birileri kendilerinin olmadığı her durumda, kendilerinden bağımsız olarak olup bitenlerin ve olup biteceklerin de var olamayacaklarını sanır. Onlara göre, her şey kendileri ile başlamıştır ve her şey kendileri ile son bulacaktır.

Bu tarihi ve evreni kendi ile başlatıp kendi ile biteceğine inanma "muktedirlik vehmi",  çocukluk çağı zihninin önemli bir parçasıdır. Bu "muktedirlik vehmi", bir çocuğun oyun oynarken, ayı yada güneşi peşine takıp koşturduğuna ve ayı yada güneşi  kendisi durduğu zaman durduracağına ilişkin inancına benzer bir inançla işler. Çocuk için nasıl ki bir nesne gözünün önünden kaybolduğunda o nesne yok olursa, bu vehme sahip olan insanlar içinde, kendileri (ister kişi, ister ulus yada kültür olsun) yok olduklarında, her şey yok olacaktır. O nedenle, kendileri ile ilgili her türden "düşsel yokoluş" çağrışımları bile bireyleri tedirgin eder, öfkelendirir ve saldırganlaştırır . 

Kendileri yok olduğunda her şeyin yok olacağına ilişkin bir inançla tarih sahnesine çıkanlar ve bu nedenle var olmak için "öteki"ni yok etmeyi "yokoluşu engelleyebilmenin tek geçerli yolu olarak görenler", ne yazı ki tarihte paradoksal biçimde, hem kendilerini hem de kendileri dışında kalanların yok etmeyi genellikle başarmışlardır. Ve ne yazık ki bu başarı(!), özellikle doğu toplumlarında daha fazla pratik bulmuştur. Bu pratikler gerçekten hemen hiç kimsenin lehine olamayan ve çoğu kez herkesin aleyhine olan bir sürece tekabül etmiştir. Fazla uzağa gitmeden Anadolu'da, son elli yıllık zaman diliminde bile bu pratiklerin herkesin aleyhine olan yanlarına tanıklık ettik. Sözgelişi, kendileri dışında etnik unsurların var olduğunu kabullenmek sanki kendilerinin yok olmasını doğuracakmış gibi bir fantazi ile yola çıkan Türkçü yaklaşımlardan beslenen politikalar, hem Türkler dışında kalanların hem de Türklerin yıkıcı ilişkiler ağı içine çekilmesine önayak olmuştur. Ve ne yazık ki son elli yılda bile, Nuh'a beşikler veren Anadolu, kendi tarihsel gerçekliğini gören zihinlerin olmaması neniyle, acı yumağına dönüşen coğrafya halini almış; üzerinde yaşayan bütün halkların kendi vatanlarında cehennemvari ilişkiler sürdürmesine yol açmıştır. 

Doğa ve evrenin kendi dinamiğinde işleyen yanlarını göremeyen, bu nedenle tarih ve evrenin doğal işleyiş dinamiklerinin kendi kurgusal dünyasına denk düşmeyen yanlarından ürken bireyler, kendi zihinsel gelişimine dönüp, kendi zihinsel süreçlerinin eksikliklerini tamamlamak üzere harekete geçmek ve kendiyle yüzleşerek olgunlaşmak yerine, gerçeği ters yüz etmeye yönelmekte ve "salt kendisi var olduğu için her şeyin var olduğuna" inanması yüzünden (toplumları acıdan kurtarmak idealiyle hareke geçtiği her durumda bile), yeni acılara kaynaklık edecek şekilde tarih sahnesinde varolmakta; tarihi ve evreni iyiden güzelden yana olanlarla değil, kendinden yana olan ve olmayanlarla yeniden kurgulamaya çalışmaktadır. Böyle bir kurgu,ne yazık ki bir tercih değildir. Bir tercih olsa değiştirilmesi daha kolay olacaktır. Bu türden bir kurgulama bir bilişsel/zihinsel zorunluluktur. Bu zorunluluk çocuk zihninin, binlerce kültürel engel yüzünden zamanında serpilip gelişememenin; yetişkin zihnine zamanında dönüşememesinin bir sonucudur. Zamanında gelişmesi engellenen bu zihin formu, "bedeni büyümüş zihni cüce kalmış" insanlar kümesinden oluşan toplumların oluşumunda ciddi rol oynamıştır. Bu cücelik nedeniyle, bu zihin formunun beslediği toplumların algı alanları dardır. Gerçeğin kavranılması eksikli ve çarpıtılmıştır. Dahası, zorlandığı her durumda yeni bir algı dünyası oluştururken bile bu zihin, kusurlu ve çarpık işlemektedir. Bu nedenle zihin, ayrıntılamak, gerçekçi verileri önceki bilgilerin  içine katarak yeni bilgileri öncekilerle uyuşturmak ve önceki bilgilerde gerektiğinde değişiklik yapabilmek kapasitesinden çoğu kez yoksundur. Yeniyle karşılaştığı her durumda, eskiyi mutlak olarak olduğu biçimiyle korumaya yönelmek bu türden bir zihin için daha kolay olduğundan, müthiş bir değişim karşıtlığını ve tutuculuğu içinde barındırır.

Bu işleyiş gerek kişisel dünyayı gerek toplusal hayatı daha fazla acıya boğar. Toplumsal olgular karşısında kendi zihinsel yetmezliklerini sorgulamak yerine, tüm toplumsal olguları kendi çocuk zihin yasaları çerçevesinde işletmek ister. Dolayısı ile toplumsal gerçekliklere hatalı müdahalelerde bulunur. Kendisine eklemleyemediği tüm toplumsal olguları bir tehdit olarak algılar ve onları yok etmek üzere her tür yolu dener. 

Bu zihinsel formla tarih sahnesinde var olmaya devam eden toplumlar, bütünlüklü bir tarih ve kültür mirası oluşturmada zorlanır. Bu nedenle parçalı ilişkiler kurar yada her parçaya bütünün dışında bir anlam yükler. Kendisine ait bir değer olduğunu düşündüğü tüm parçaları yüceltir. Onları erişilmez kılar. Aynı işleyiş tarzıyla, kendisine ait olarak görmediklerinin yok oluşunu da hızlandırır.  Bir bulmacanın her parçasının bütün içinde bir yeri olabileceğini, parçanın tek başına bir anlamı olamayacağını kestiremediğinden, her parçaya "benim olan ve  benim olmayan" diye ayrı anlamlar yükler. Bu anlamlar bireyin kendi kafasındaki fantastik anlamlardır ve çoğunlukla gerçeği temsil etme gücünden uzaktır. Birey, parça bütün ilişkisini göremediğinden, yeni bir  parçayla karşılaştığında bu parçaya anlam yüklemekte zorlanır  ve çoğu kez saldırganlaşarak kendi kafasındaki anlamla örtüşmeyen parçaları yok etmeye kalkışır. Zorunlu olarak kendisi de bütünün tüm parçaları da acı çeker.

Anadolu açısından bu zihinsel işleyiş, sözgelişi Bizans Uygarlığının bu topraklarda inşa ettiği değerleri görmezden gelir. Ya da bir Likya yada Helen yada Suryani vs.izleri taşıyan değerler çoğu kez bütünün bir parçası olarak algılanmaz ve yok edilir. Bu bağlamda, sözgelişi Anadolu'da eski uygarlık kalıntıları yeteri kadar önemsenmez ve korunmaz. Sözgelişi bu yüzden Zeugma'nın sular altında kalmasının bir önemi yoktur yada Fırtına Deresinin. Keza bu türden nedenlerle Munzur Vadisinin yok olması ve bu yok oluşla birlikte en basitinden bir sürü canlı türünün yok olacak olması insanlar için bir önem teşkil etmez. Zeugma'nın, Fırtına Deresi'nin yada Munzur'un yok olmasıyla birlikte, o coğrafya da yaşayan binlerce yıllık kültürel örüntülerin yok olması da bir önem arz etmez. Bugün o topraklarda yaşayanların kendileri için kutsal gördükleri mekanların yok olacak olması, bu yok oluşla birlikte bütün olarak toplumsal ilişkilerin, inanç biçimlerinin ciddi sorunlarla karşılaşacağı da görmezden gelinir. Bu kültürel mirasların yok olması ile birlikte insanların yok olan anılarının, düşlerinin, aşklarının ya da öfkelerinin temsilcisi olan sembollerin o insanlar üzerinde oluşturacağı yıkıcı etkiler atlanır.

Bu türden yıkıcı süreçlerin toplumlara hiçbir şey kazandırmadığının yıllarca denenerek görülmesine rağmen ısrarca sürdürülme çabası, gelecekte ister asimilasyonla, ister entegrasyonla yada sözgelişi ekonomik nedenlerle açıklansın, her yok edilen değer sadece "bir parça" olarak yok edilmez, "bütünün bir parçası" olarak yok edilir. Bu nedenle her yok edilen bütünün parçası, bütüne de zarar verir.

Kendi bedeni üzerinde, sözgelişi midenin yada karaciğerin yok edilmesinin, sadece midenin yada karaciğerin bir sorunu olmadığını,  bir bütün olarak insan bedeninin bir sorunu olduğunu keşfetmeyi başarmış olan insan zihninin, kültürel ve toplumsal olaylara da benzer bir forma ulaşamadığı her durumda, bir bütün olarak acı çekmeye ve acı çektirmeye devam edeceği aşikardır. Bu gerçeği gören insan zihni, yok edilen her değerin bir bütün olarak evrenin yok edilişine tekabül ettiğini, gün gelecek  anlayacak. Umut odur ki, o zamana kadar "bütün" var olmaya, parçalanmadan kendini koruyabilmeye devam eder.