Gerçek, Kurgu'dan daha acayiptir, çünkü kurgu olabilirlikleri         
 gözlemek durumundadır, gerçeğin öyle bir zorunluluğu yoktur.¹

Onyıllardır kulaktan kulağa ve büyük bir böbürlenme ile fısıldanan, kısık sesle konuşulması nedeniyle de büyük bir gizmiş ve herkesin bu gizi koruması gerekiyormuş gibi bir eda ile dededen toruna aktarılan "dinsel hoşgörü" söylemleri; "kumdan kaleler" yapmış ve bu kalelerinin gücünü kumsalda oynayan diğer çocuklara böbürlenerek anlatan bir çocuğun  kalesi ani bir deniz  dalgasıyla nasıl çökerse ve çocuk bu çöküşten nasıl olumsuz etkilenirse, öylesine çöktü. Şimdi çocuk, "kumdan kalenin" çöküşünün şaşkınlığı ile, kendi çocuk oyununu fark etmek,deniz dalgası karşısında kalenin çürüklüğünü anlamak derdine düşmek ve hata nerede diye sormak yerine, denizin küçük dalgalarına küfretmeye yöneldi ve denizi yok etme düşleri kurmaya başladı.
                                  *                         *                             *
"Şiddet dalgası yayılıyor" diye haber bültenleri sürekli yayın yapıyor. Sadece Ortadoğu'nun reyting peşinde koşan medya kuruluşları yapmıyor bu haberleri, yada sadece Ortadoğu'lu her şeye aklı yeten "akil kişiler" televizyonlarda boy göstermek fırsatını bulmuş olmanın telaşı ve coşkusuyla televizyonlara koşup olayı tartışmıyorlar. Dünya gözünü bu olaya dikmiş. Herkes her yerde bu olayı konuşuyor. Yüzyıllar sonra dünya üzerinde yaşayan her kültürden çocukların bile, bu telaşın neden kopmuş olabileceğini anlamakta zorlanacakları, ve durumu "büyük büyük dedelerinin çocukluklarına verip gülecekleri"  bir olay üzerine konuşuluyor. Dünya'nın bütün coğrafyalarında. Sadece konuşulmuyor, yeni teoriler üretiliyor bu günlerde, dünyanın her yerinde. tabii ki Türkiye'de de.
                                  *                         *                            *
Düşünce özgürlüğü üzerine yıllardır dem vuranlar sonunda düşünce özgürlüğünü  "şiddete açık davetiye çıkarmadığı sürece her türden fikrin kitle önünde ALENİ açıklanması" olarak tanımlamayı becerebildiler. Yani şiddete davetiye yoksa, birileri başka birilerinin yok edilmesi üzerine ahkam kesmiyorsa her türden düşüncenin açıklanması düşünce özgürlüğü kapsamındadır, daha doğrusu düşünceyi ifade özgürlüğü. Ve çağdaş devlet kurumları bu açıklamalar nedeniyle bireyleri suçlayamazlar, bu bir. İkincisi, çağdaş devlet,  tüm kurumları aracılığı ile yani var gücüyle,  bir konuya ilişkin açıklamalarından dolayı her hangi bir yurttaşı başkaları tarafından tehdit ediliyorsa, açıklama yapanı değil tehdit edeni koğuşturmak zorundadır.

Ama dedimya çağdaş devlet. Yani gerçekten zihni olgunlaşmış, tabulara takılmayan, herkesi kendisi kadar önemli gören ve kendini "dünyanın ve evrenin merkezi olarak algılayan çocuk zihninden" uzaklaşmayı, çocuk zihin formlarını aşmayı becerebilmiş devlet. Böyle bir devlet ve yetkili kurumları kendi ülkesinin ve toplumunun refahını, saadetini (adı Refah ve  Saadet olmayan partiler aracılığı ile) yükseltebilir ve böyle bir devlet ülkede topyekün adaleti ve kalkınmayı (yine bu kez adı Adalet ve Kalkınma olmayan partiler aracılığı ile) sağlayabilir. Kanıt için batının "köylü komünlerinden" ve o komünlerde oluşan yardımlaşma, dayanışma ve işbirliğinden nasibini almış, komün geleneğinden beslenerek bütün bir ortaçağ karanlığına kafa tutmayı becerebilmiş, dahası yüzlerce yıl acı çekerek, yüzlerce yıl kralların ve despotik kilisenin zulmüne karşı direnerek, bugünün uygarlaşmışlıkla eşleşen kavramlarını; "özgürlüğü, eşitliği, herkes için adaleti, kardeşliği ve onurlu barışı"  bugünün insanlığına bahşetmiş ve bugün hala bu kavramları kendi coğrafyalarında önemseyen ve başka coğrafyalarda da hayat bulsun diye mücadele eden,  bugünkü İskandinav ülkelerine bakmak yeterli ama bu başka yazının konusu. Tersi kanıtlar için ise, kendilerini dünyanın en son dinine sahip olmakla öven, son dinin ve son dinin peygamberinin ümmeti olmak hesabi ile kendilerini "yarı yarıya gerçeklikten kopmuş" bir şizoid yada paranoid birey gibi yücelten ve zaman zaman Mesih katına çıkaran, ancak tüm bu yüceltmelere karşın kendi içlerinde birbirlerine tahammül edemeyen, her fırsatta birbirlerinin kuyularını kazan, her fırsatta birbirlerini boğazlayan, dahası kendi gibi olmayanların bu dünyada silinmesini kutsal bir görev olarak belleyen, yani canileşerek Cennet peşinde koşan yada Cennet umudunu caniliğe bağlayan; yok ederek ve yok olarak  Ahiret'teki en iyi yerde "var olacağını" sanan; bu zihin formu yüzünden  dünyanın en güzel coğrafyalarını bile yaşanılamaz hale getirmeyi becerebilen  ve tüm bu karmaşa içinde kendi küçük grup çıkarları için bütün kutsiyetleri sömürmeyi arsızca gerçekleştiren; kendi dar grupları içinde dünyevi her tür lezzeti tadan ve tüm bu lezzetlerden pay almasınlar, kendi tattıkları lezzete göz koymasınlar diye "erdem ve edep adına" tam bir yoksunluğu kendi cemaatlerine dayatan; kendi cemaat üyelerini her türden "manevi" baskılar altına alarak üyelerinin çoğunu obsesifleştirip, küçük şeyleri onların zihninde büyük takıntılar haline dönüştüren; dünya nimetlerinden el etek çektirdikleri üyelerinin bu salınımlı ruh hallerinden faydalanarak, yeri geldiğinde onları kendileri için "ALLAH yolunda şehadet mertebesine ulaşmayı tek hedef edinen" fedailere dönüştüren ve tüm bu arsızlıklarıyla  onyıllardır tahtlarında kalmayı sağlayabilen bütün bir "Müslüman Şeyhler İmparatorluk"larına bakmak yeterli.
                               *                      *                               *
Önce Salman Rüşdi'ye saldırdılar. Şeytan Ayetleri kitabı dolayısı ile katli vacip dediler. Sonra da aynı katli vacip fetvasını Teslime Nesrin için, İslam ve Kadın konusunu tartışmaya bir Müslüman ülkede girişti diye verdiler. Şimdi bunları yok edemedikleri, fetvaları yerine getiremedikleri için pişmanlık duyuyorlar. Şimdi zamanında daha güçlü gözdağları veremedikleri için bu yeni duruma muhatab kaldıklarını düşünüyorlar. Belli ki, bu kez böyle bir hatayı yapmak istemediklerinden bütün yaşadıkları yerleri "savaş alanına" çevirmeye daha fazla istekliler ve o yüzden birkaç gündür bütün yerleşim yerlerinde kitleler halinde yıkım eylemlerine yöneldiler.

Ama biz dünyanın gündemine bugünkü kadar yoğunlukla düşmese de,  yaşadığımız ülkede onlar tarafından "Cennet düşleri" ile yok edilenleri de biliyoruz. Ve açıkçası yok etme eylemliliklerini hangi bahanelerle nerelere kadar vardırabileceklerini de... Mesela yok ettikleri arasında Turan Dursun var. Mesela Bahriye Üçok. Bir Müftü'ydü Turan Dursun ve yazdıklarını kanıtlayacak kadar dini bilgisi vardı. Fetvalar çıkarıldığı günlerde "gelsinler konuşalım. En güçlü alimleriyle gelsinler, yazdıklarımda hata varsa kanıtlasınlar." dedi ve sesi boğuldu. Bahriye Üçok bir öğretim üyesiydi ve teologdu. O da söylediklerini tartışmak istedi. O da konuşalım dedi. Ama kimseler konuşma derdine düşmedi bu aydınlarla. Konuşmak bu zihin formu için zor bir edim. Dahası konuşmak için bilmek gerek, bilmek ise kurulu düşlerin sabun köpüğü gibi dağılması, yeni gerçeklikler karşısında düşünme gücü demek. Düşünmek daha zor bir edim bu zihin formu için. Bu zihin formu için ezber bozan her şey "şeytan-ı lain" in işi.  Ezber bozan her şey Şeytan dürtüklemesi. O yüzden ezberlerini bozmayı göze almaktansa, "Şeytan'la işbirliğine yönelmiş kişileri" yok etmek daha kolay ve kolaya yöneldiler.

Başka türden olaylar karşısında da en kolay olan yola, katilliğe başvurdular. Örneğin, Ramazan ayında oruç tutmuyor diye biri Malatya, diğeri Van olmak üzere iki Üniversite'de iki öğrenciyi öldürdüler geçtiğimiz on yıl içinde.  Yine kendi mezheplerinin gereklerini yerine getirmek isteyen ve Sünni olmayan İslami geleneklerle yaşam sürdürenleri aşağıladılar, inançlarını yerine getirmeleri için onlar açısından kutsal olan mabedlerini "cümbüşevi" olarak nitelendirip "manevi baskı" uygulamayı erdem bildiler. Kendi kutsalları için sınırsız hoşgörü taleplerini her fırsatta dillendirenler, başörtüsü yasağını insanlıkdışı uygulamalar olarak dillerine pelesenk edenler -ki bir özgürlük alanı olarak gerçekten başörtüsü yasağının kaldırılması gerekir- kendi dışlarında var olan hiçbir kültüre, hiçbir bakış açısına onların gözleriyle bakmayı beceremediler. Bunu becerebilmek, yani empati yapabilmek, yani "kendini ötekinin koşulları içinde ötekinin yerine koymayı" başarabilmek için, "soyut düşünme" aşamasına gelmiş olabilmek, sanata, edebiyata ve bu etkinlikler aracılığı ile ortaya konulan ürünlere bireyin kendini ifade ediş biçimi olarak bakmak gerek. Bireysel varoluş alanlarının en az kolektif varoluş alanları katar "kutsal yada ulvi" değeri olduğunu anlayabilmek gerek. Belki kendi kutsallarına dil uzatıldığında tavır almayı da bilmek gerek.  Dönüp kendi kutsallarına saldırdıklarını düşündükleri ile konuşmayı ve incinmişliklerini onlara anlatabilmeyi denemek de gerek. Ama tüm bunları başarmak, bilme, anlama ve iletişim kurabilme gücünü kendinde bulundurmak anlamına gelmektedir. Oysa bilmeyi, anlamayı, iletişimi öne çıkarmak bu zihin için o kadar zor ki. Zaten her şey "kutsal kitaplarda" yazılmıştır ve başkaca öğrenecek bir şey yoktur. "İlim Çin'de olsa da öğrenin" vaazları sadece kendi bildiklerini doğrulayan ilimleri öğrenmenin basit bir sloganına dönüşmüştür onların gözünde. "Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum" vaazı ise sadece kendi postlarını korumak için başvurdukları bir slogan ötesinde anlamı olmayan basit bir söylemdir onlar için.
                                  *                                 *                       *
Eylül 2005'te Danimarka'nın Jyllands-Posten gazetesinde İslam Peygamberi Hz. Muhammet'le ilgili karikatürler yayınlandı. Basından öğrendiğimiz kadarıyla karikatürlerin birinde, bir canlı bombaya Hz. Muhammet "yeter durun" diyor "elimizde başka huri kalmadı". Bir başka karikatürde, Hz. Muhammet elinde kamasıyla ve iki çarşaflı kadınla görüntülenmiş. Türkiye'de yayınlanmadıkları için ayrıntı bilemiyoruz. Ancak Danimarka'da tüm bu olup bitenler düşüncenin özgürce ifadesi temelinde algılanıyor.

Müslümanlar Danimarkalıları empati yapmaya davet ediyorlar. "Aynı şey Hıristiyan Peygamberi Hz. İsa'nın başına gelse nasıl davranırsınız" diyorlar. Aldıkları cevap bu "yapıldı" oluyor. "halen yapılabilir ve bu ifade özgürlüğü temelinde yorumlanır". Mesela, İsveç'te bir sergide Hz. İsa'nın eşcinsel olarak tablolaştırıldığını ve tüm bunlara kilise tepki gösterse de geniş halk yığınlarının bunları ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirdiklerini söylüyorlar.

Kültürler farklı olunca olaylara yaklaşımdaki zihniyet farkı hemen kendini gösteriyor. Önce empati kurmaya davet ettikleri Hıristiyanlar, duruma ilişkin yukarda ifade edilen yanıtları verince, bu kez kitlesel taşkınlıklarını savunmak için "canım siz peygamberinizin kutsiyetine helal getiriyorsanız biz ne yapalım" demeye başlıyorlar. Hz. İsa ile ilgili olup bitenleri "Hıristiyanların mezheplerinin genişliklerine" veriyorlar.  "Yahu onlar bu türden olaylara farklı bir gözle bakıyorlar, bunun tarihi toplumsal arkaplanı nedir?" diye düşünmek zahmetli geliyor. Ve kutsallarına dil uzatıldı diye dünyanın her yerinde yakıp yıkma faaliyetlerine yöneliyorlar.

Önce Suriye'de Danimarka ve Norveç elçilik binalarını basıp, yaktılar. Sonra Lübnan'da. Derken Endonezya, Somali, Malezya, Afganistan. her yere yayıldı eylemler. Takip edebildiğim kadarıyla yaklaşık yirmi kişi bu eylemler sırasında hayatını kaybetti. Şehadete ulaşıp ulaşmadıkları konusunda henüz fetva verilmedi onlar için. Ama büyük olasılıkla yakınları onların Cennetmekan olduklarını düşünüyorlardır. Bu yüzden yeni Cennetmekan olmaya aday olan binlerce kişi sokaklardan ayrılmıyor. Hala yakıp yıkmaya devam ediyorlar ve sanırım bu hafta Cuma günü camilerden çıkıp gene sağa sola saldıracaklar.

Bu eylemlerin önemli bir kısmı yağmaya dönüştü. Yani sadece basit birer (şiddet içerse bile) demokratik tepki değil olanlar.   Bir yağma. yani "ganimet toplama". yani dinen doğru olduğuna inandıkları bir eylem tarzı. yani "Gavurun malı Müslüman'a helal'e" getiriyorlar işi ve ne kadar yıkıcı, tatminsiz, örselenmiş kişisel özellikleri varsa bu türden bahanelere sığınıp, kutsallar üzerinde tatmin ediyorlar. Böylelikle sadece kendi kutsallarını değil kavramsal olarak "kutsal olan" her şeyi de kirletiyorlar.

Özetlemek gerekirse, tam 5 ay önce, Danimarka'da bir gazetede İslam Peygamberi Hz. Muhammet'in karikatürleri yayınlanıyor. İslam bakış açısından hiçte şık durmayan bir durum bu. Resmetmenin bile günah olarak algılandığı, heykellerin Türkiye gibi gerçekten de diğer İslam ülkeleriyle karşılaştırıldığında önemli özgürlük alanı yaratmış bir ülkenin başkentinde o kentin belediye başkanı tarafında yüzüne tükürüldüğü bir kültürde, Peygamber'in resminin basılması bile büyük olay olabilecekken (yıllar önce Nokta dergisinin böyle bir şey yaptığına dair bir haber bile -ki sonradan yalanlanmıştı- Türkiye'de büyük bir infiale yol açmıştı) bir de bunun karikatürize edilmesi Müslümanları incitiyor. Buraya kadar olup bitenler kendi inanç sistemleri içinde anlaşılır bir şey. Ancak, olaydan beş ay sonra insanların sokaklara dökülmesi, bu karikatürlerin başka Avrupa ülkelerinde de basılmasının bahane edilerek ganimet arayışına yönelmeler, Hamas liderlerinin yaptığı gibi ölüm fermanları çıkarmalar, batının Müslüman karşıtı olduğunu söyleyip onların "inançlara saygı" bağlamında geldikleri noktayı görmezden gelerek onlara ve "onların demokratik kutsiyetlerine" küfür etmeler. Dönüp onların din adamlarını öldürmeye girişmeler. tüm bunlar sadece kitlesel geçici taşkınlıkların ürünü değil. Tüm bunların yüzyılardır insanlara belletilen öğretiyle ve başka şeylerin yanı sıra bu öğretiden de beslenen genel kültürel yapılanma ile yakından ilişkileri var

Başka türlü, Türkiye gibi, halkının önemli bir kısmı Müslüman olan, ancak diğer Müslüman çoğunlukların oluşturduğu ülkelerden görece daha demokratik ve laik duran bir ülkede bile, Salman Rüşdi'nin "Şeytan Ayetleri" kitabını basacağım dedi diye, Aziz Nesin'i kafir ilan edip onu yok etme bahanesi ile, bir kentin göbeğinde, polisin ve askerin gözü önünde bir oteli yakıp, içindeki bu ülkenin sanat ve edebiyat alanında ciddi ürünler vermiş olan  onlarca aydınının da bulunduğu  37 insanın diri diri yanmasını seyredip, "burada yanarak alışın, asıl nar (kutsal cehennem ateşi) ötede sizi bekliyor" diyen ve  yanan insanların çığlıklarına kulaklarını kapatıp onları sigara içerek seyreden kitlelerin tepkisini nasıl anlayabiliriz?

¹ Mark Twain (Akt:Alev Alatli. Dünya Nöbeti. Everest Yayinlari. Ist., 2005. s.1.