Kanın kırmızı olduğunu bilmek yetmez
 Kırmızının ne olduğunu da bilmek gerek…           

Bir gidenin ardından anılara dayalı bir yazı yazmak yeterince zordur… Giden zamanından erken gitmişse eğer, her şey daha da zorlaşır. İnsan neresinden başlar bir gidenin ardından yazmaya?… Nereden başlarsa gerçeğe en yakın düşer yazdıkları? Bilemem. Tüm bilinmezlikler gibi bu bilinmezlik de zordur. Bu türden  zorluklara , gidenin çok yönlü olması da eklenince iş daha da zorlaşır…

Bu yazıya nereden başlarsam başlayayım ve hangi yönlerini yazmaya yönelirsem yöneleyim  bu yazı eksikli olacak biliyorum sevgili BİLGE. Hangi yönünü öne çıkarsam diğer yönlerinin boynunun  bükük kalacağını da  biliyorum … Kaldı ki, tüm yönlerini eksiksiz yazmaya yönelsem dahi, şair demiş ya, “kelimeler kifayetsiz kalacak”  onu da biliyorum…  Tüm bunları biliyorum, sevgili BİLGE… Bir de, sanki şu anda sen karşımdayken ve iki kadeh rakı içip dünyaya, ülkeye ve insana ilişkin birlikte konuşurken, bazen konuşması gerekenler erken sustuğunu; susması gerekenlerin çığlıklarının kirliliğinin ise,  bütün bir dünyayı kuşattığı günlerden geçtiğimizi biliyorum… “Sen olmalıydın” diyor yaralı bir biçimde sol yanım, sevgili BİLGE… Sen olmalı ve konuşmalıydın… Ne var ki söz bize düştü … Ne var ki, bu kadar ses kirliliği kaplamışken bütün bir dünyayı, sen sustun. Şimdi binlerce seni tanıyan dostunun yüreğine gidişinin düşürdüğü derin  sızı,  benim içime de saplanmış vaziyette…

Benim içime saplanan sadece gidişine dönük bir sızı değil sevgili BİLGE…Giden bütün ihtişamını da kendisiyle götürünce sanırım kızgınlık ta bırakıyor geride… Sana kızgınım BİLGE ADAM… Bir çok nedenle kızgınım… Erken gidişini engellemek için bir şeyler yapmaya yönelmediğin yada kerhen yöneldiğin için kızgınım mesela… Mesela, geç tanışmamız yüzünden senden yeteri kadar öğrenemediğim için kızgınım… Biliyorum bencillik, ama sanki bir hazineye geç ulaşmış ve yeteri kadar hazinenin farkına varamamış bir insan olmuş olmam, kızgınlığımı daha da  arttırıyor… İki yönlü bir kızgınlık bu, iki ucu keskin bir bıçak gibi, bir ucu kendimi, bir ucu seni kesiyor… Yine de kızgınım sana bilesin.  Mesela, dağarcığında biriktirdiğin onca lokmayı hep dostlarınla paylaşırken, senin  için  el yordamıyla bir şeyler yapmayı deneyen dostlarının dağarcığına dokunmaya yönelmediğin için  kızgınım sana… Bir gidenin ardından kızgınlıklardan bahsetmek ne denli doğru bilemiyorum sevgili BİLGE… Ama sana methiyeler dizemiyorum… Methiyeler övülmeyi sevenler içindir, bilirim. Sense hep alçakgönüllü yaşadın. Doğrusu mütevazilik değildi senin yaptığın sevgili BİLGE… Senin yaptığın kendi değerini bilmemekti… Biliyorum bana kızıyorsun, ama söylemem gerek… Sen hep derdin, “kime karşı olursa olsun yada bedeli ne olursa olsun bildiklerini gizlemek tarihe yapılmış en büyük hakarettir” … Şimdi ben senin kişisel tarihine hakaret etmemek için söylüyorum: O kadar gereksiz şeyin değerini o kadar yücelterek bilmeyi başaran bir adamın, kendi değerini bilmeme konusundaki bu denli aymazlığı her aklıma geldiğinde bir kez daha kızıyorum sana… Milyonlarca asalağın kol gezdiği bir dünyada milyonları doyurmak üzere yaptığın bütün çabaların, sadece küçücük bir kısmını bile kendinden esirgediğin için kızgınım, bilesin…

Bitmedi sevgili BİLGE… Bizi böyle boynu bükük bırakıp gitmen senin geride bıraktığın kızgınlıkları yüzüne söylememe engel değil… Senin kişisel tarihini yazmak için bir planımız vardı: Mahmut abi, sen ve ben, senin Ermenistan sınırındaki  köyüne gidecektik o yaz. Senin diktiğin ağaçların altında oturup kendi sesimize odaklanacaktık bir süre… Sen anlatacaktın, ben, bilgi ve belge toplayacaktım, hatırla… Bir süre dünyada olup biten her şeyden uzak kalacaktık, sen, Mahmut abi ve ben… Sözüne hep sadık olmuştun, o yüzden ben çok rahattım. Bir bilgeyle on onbeş gün bir arada olmanın ve dünyanın tüm kirliliklerinden arınma şansı  bulmanın çocukça mutluğu sarmıştı beni… Sen yoktun, İstanbul’a yolculamıştık seni. Sonra, Mahmut abi ile oturup tasarılar oluşturmuştuk… İlk ve son kez sözünde durmadın bizimle ilişkinde sevgili BİLGE… İlk ve son kez… Bütün dünyaya kafa tutan sen, bir yıllığına Azrail’e kafa tutamadın... O yaza ilişkin planlarımızı bozdun. Seni yeteri kadar net biçimde o canından çok sevdiğin halkına tanıtma fırsatı vermedin bize..: O yüzden de kızgınım sana, bilesin…

En başından söyledim… Sadece gitmedin, bütün ihtişamınla gittin. Ben şimdi gidişine değil bütün ihtişamınla gidişine kızgınım…

*        *            *           *

Hırsla çakarım kibriti
İlk nefeste yanlanır cıgaram
Bir duman alırım dolu
Bir duman kendimi öldüresiye
Biliyorum sende mi diyeceksin
ama akşam erken iniyor mahpushaneye
Ve... dışarıda delikanlı bir bahar
Seni seviyorum çıldırasıya.....

Kaç insan  “cigara”, ya da “tütün”  demiştir  sigaraya ısrarla…  ve…kaç insan  kendisine bu denli sıkıntı verdiğini bilerek almaya devam etmiştir, kendisine zarar veren şeyi çocukluğundan beri bildiği adla?...

Bağlı olduğun şeyler vardı sevgili BİLGE…Delice bağlı olduğun ve vazgeçemediklerin. Ülkene bağlıydın mesela, seni tanıyan  herkes bilir bunu, dostunda düşmanında… Halkına bağlıydın, bütün halklara… Ve dostluğa bağlıydın…

Senin  herkesin bildiği delice bağlılıklarından bahsetmeyeceğim bu akşam: Devrimciliğinden yada hümaniterliğinden bahsetmeyeceğim… Bunlardan bana  ne? Cigaraya yada rakıya bağlılığından da bahsetmeyeceğim  mesela… Seninle bir masayı paylaşan herkes bilir ne denli cigaraya yada rakıya  düşkünlüğünü… Ben de bilirim tüm bunları sevgili BİLGE… Ama dedim ya tüm bunlardan  bana ne?

Ben senin başka bağlılıklarından bahsedeceğim bu akşam: Mesela  mesleğine bağlılığından… Seni tanıyan bütün hukukçular bilir ne denli mesleğini iyi yapan biri olduğunu… Bir çok devrimcinin (!) sadece devrimci olduğu (her ne demekse) ve bununla övündüğü bir kültürde, kendi işini en iyi yapabilmek için gösterdiğin çabalardan bahsetmek istiyorum…. Bir hukuk duayeni olduğunu tanıdığım bütün hukukçular söylerdi…Aldığın işi tüm ayrıntılarına kadar inerek olası bütün sonuçları ile değerlendirmeye çalıştığını… Doğu toplumlarında  çoğu kez tembellik etmenin kutsandığı, “az emek çok yemek” anlayışının siyasal tercihleri ne olursa olsun neredeyse herkesi kuşattığı bir süreçte, işine verdiğin değerin ne denli kıymetli bir özellik olduğunu sen fark bile etmeden bunu gerçekleştirirdin, sevgili BİLGE...  Bu önemli bir ayrıcalığındı, gerçekten…

Bir ayrıcalığın daha bahsetmek istiyorum sevgili BİLGE. Bir Fransız salon sosyalisti kadar nazik ve entelektüel yanınla, dağ başlarında elinde mavzer öfkeli gerilla yanını hep iç içe geçirerek tutmayı başarabilmenden de bahsetmek…  Değme edebiyatçılara kök söktürecek edebi bilginden, edebiyat için “insanın diğer canlılardan ebediyen kopuşunun simgesi” diye söz edişinden de bahsetmek istiyorum sevgili BİLGE… Dost sohbetlerinde okuduğun ama bir türlü baskıya verip geniş kitlelere yayılmasını sağlayamadığın ana dilinde yazılmış şiirlerinden… Dahası tüm şairlere ve en çok ta aynı toprakların çocuğu olduğun ve en fazla duygularını suladığını düşündüğün koca Ahmet Arif’e olan düşkünlüğünden…Dedimya, neyi anlatsam seninle ilgili bir şeyler eksik kalacak ve bir şeylerin boynu bükük, sevgili BİLGE…

Bir şey daha var seninle ilgili sevgili  BİLGE , bir şey daha var ki, bilen bilir.  Ben de bilirim… Sen ey iki gözüm, sen asıl en fazla aşka bağlıydın. Öylesine hovardaca harcanan aşklara değil, sadece aşka… Sen ey aşık olan ve maşuku sürekli değişen BİLGE ADAM…

Senin maşukun bazen bir ülkeydi… bazen koca bir halklar topluluğu, bazen koca bir insanlık… Ama çoğu kez evrene aşıktın sen, sevgili BİLGE…. Senin maşukun  koca bir evrendi… Evreni bilmeyen senin maşukunu bilmezdi ve sen hayıflanmazdın onlara, kınamazdan, küçük görmezdin… Onlar belki senin serdengeçti, savrulan bir adam olduğunu zannederlerdi… “O balıklardır ki derya içinde yaşarlar ve denizden habersizdirler”…  Dedim ya sen evrene aşıktın yada evren senin maşukundu sevgili BİLGE. O evrende gah ağlayan bir çocuğun gözleri çivilerdi seni olduğun yere, gah adını bile bilmediğin bir kadının gözleri… Ama en çok direnenlerin gözleri; direnenlerin bazen yeni bir şey görmüş  çocuk gözü kadar  şaşkın, bazen Kawa kadar  öfkeli, bazen de Ferhat kadar aşık  gözleri çivilemiştir seni olduğun  yere, bilirim…

Bense, senin gözlerinde görürdüm  bazen ağlayan bir çocuğun hayal kırıklıklarını… Bazen en büyük direnişçilerin, koca Roma İmparatorluğuna kafa tutan köle Spartaküs’ün mesela, yada Bolivya dağlarında Che Guavera’nın, yada başkanlık sarayı yankeler tarafından sarılmış  Allende’nin, yada kesilmiş parmaklarında hala kan damlayan elleriyle gitarında ısrarla en yürek yakan şarkıları besteleyen Victor Jara’nın, yada “kalem yazmaz bir nice sevdanın” sahiplerinin öfkelerini görürdüm ve dostun olarak gururlanırdım. Bazen yaşamı boşa harcamış bir ihtiyarın gözlerine dönüşürdü gözlerin, içim burkulurdu… Bu denli çok duyguya nasıl da taşırdın yüreğinde sevgili BİLGE… nasıl sığdırırdın bu denli karmaşayı beynine?

***     ****      *****

daha sen demincek
yıllar geçse de demincek
bıçkılanmış dal gibi ayrı düştüğüm
ömrümün sebebi, ustam, sevgilim.
yaran derine gitmiş
fitil tutmaz bilirim.
ama umut dağlardadır
hesap dağlarla…

Şimdi sen hesap gördüğün dağların, hem de  bütün yaşamı hasret içinde geçmiş  ve bütün hasretlerine sebep olmuş, senin deyiminle “dost dağların”  eteğinde, kimin niye öyle çizdiği bile bilinmeyen sınırın bu yakasında, (iyi ki de seni tanımamıza vesile olan  bu yakasında )yatarken, ve Ararat ve Ala dağları sana ve sen onlara bakarak uyurken sevgili BİLGE, ben sana desem ki, yıllar geçse de demincek olduğun kadar bana yakınsın, sen belki inanmazsın… Desem ki, “iyi olanların kıymeti yok olunca anlaşılır”  atasözü bir kez daha doğrulanıyor senin gidişinle birlikte,  sen gene inanmazsın… Ama inan, sevgili BİLGE…

Dağlara sevdalıydın, şimdi ben bu satırları bir kış gecesinin çok ilerleyen saatlerinde sen yanı başımdaymış gibi sana yazarken, tüm ülkede karla kaplanmış bütün yüce dağlara sevdalıydın… Ve dağlara sevdalı yiğitlerin kavgalarına sevdalıydın, sevgili BİLGE.

Sana beylik laflar edip “sevdan sevdamız kavgan kavgamız” diyemeyeceğim sevgili BİLGE… Dünya senin bildiğinden daha karışık hale geldi, yada senin gibilerin artık yorumlarıyla yolumuza ışık saçmadığı bir dünya bizler için daha karmaşıklaştı… Bilemiyorum… Ama bilmeni isterim sevgili BİLGE, senin dostlarının yaşadığı, kadim halklarının on binlerce yıldır üzerinde barındığı gözbebeğin Mezopotamya’nın dağları kanla sulanmaya devam ediyor… Hayattayken karşı olduğun ne kadar kötü kehanet varsa, ne yazık ki şimdi hayat buluyor Mezopotomya’da senin yokluğunla birlikte…   Med’lere, Karduk’lara, Sümerlere…  yurt olan, batılıların eğlence ve şatafat geceleriyle belleklerinde tuttukları  Babil, şimdi sınırlar ötesinde gelen yankeelerin karargahına dönüştü… 1968 kuşağının ta o günlerde sezinleyip karşı çıktığı ABD, şimdilerde sınır komşumuz sevgili BİLGE… her gün onlarca insan öldürülüyor Mezopotamya’da… Çocuklar  korkulu gözlerle izliyor çevrelerini ve kara gözlü kadınlar çıplak ayaklarıyla kızgın çöl kumları üzerinde dolaşıyor ağlayarak… Çöller kadim halklar için  toplama kamplarına dönüştürüldü sevgili BİLGE,  bilesin.  Necef senin yokluğunda yerle bir edildi…  Ve İmam Hüseyin Kerbela’da her gün yeniden yeniden öldürülüyor…

Dünya sen yokken, sen bizleri bırakıp gitmişken çok değişti sevgili BİLGE… Belki senin gibi bilgelerin kıymetinin bilinmezliği nedeniyledir bu kadar kötülüğün yayılması dünyaya… Kırk yıl içinde büyük bir kuraklığın dünyayı saracağına ilişkin kehanetlerde bulunuyor dünyanın yeni Nortradamus’ları… Dev dalgalara dönüştürüyor koca denizleri,  denizin dibinde kopan depremler… Dünyanın jandarması depreme bağlı oluşacak dalgaları, dalgalar kıyıya vurmadan bir saat önce biliyor, ama kıyıdaki ülkelere haber vermiyor sevgili BİLGE… Hindistan okyanusu kıyıları haber verilmeyen dev dalgalar yüzünden yüz binlerce insana mezar oluyor… Kimse çıt çıkarmıyor sevgili BİLGE… Hiç kimse… hiçbirimiz… Hepimiz kendi can derdimizdeyiz… Kötülük derinden ve gizlice yayılmıyor… Kötülük herkesin sindiği bir dünyada Beyoğlu kabadayıları gibi açıkça, meydan okuyarak ve kendinden gurur duyarak yayılıyor tüm dünyaya. Ve sevgili BİLGE, şimdi bu denli açık yayılan kötülük karşısında bizler, kötülükle işbirliği fırsatları kollayan kafadan bacaklı canlılara dönüştük… Bilesin…

****              *****         ******

De be aslan karam
De yiğit karam.
Hangi kahpenin hançeri
Paslı hançeri
Yaranda…

Paslı hançerler saplanır olduğu yüreklerimize sevgili BİLGE…. Üstelik kahpelerden gelmedi darbeler, çoğu kez dost bildiklerimizden geldi, sen gittin gideli…

Yazılacak çok şey var sevgili BİLGE, söylenecek çok şey… Ne var ki, suskunluğumuz boğuyor seslerimizi… Kan kussa da yüreklerimiz, suskunuz… Suskunluğu yırtacak seslere ihtiyacımız var sevgili BİLGE, bilesin…  Dost hançerlerinin bağrımıza saplandığı günlerden geçerken, gerçek dost seslere ihtiyacımız var… Senin gibilerin seslerine… ama SEN  DE SUSKUNSUN, sevgili BİLGE… Heyhat!…  SEN DE SUSKUNSUN…

NOT: şiirlerin  tümü Ahmet Arif’e aittir…