Başbakan sayın Erdoğan'ın, Diyarbakır'da "Kürt sorunu vardır, devlet bunu yıllardan beri ihmal etmiştir" dediği günden beri, Kürt sorununa yeni bir tartışma boyutu getirdi. Bazı çevreler, "bu sorun nereden çıktı" diye hayret ederken, bazı siyasi Kürtler de, "madem sorun var, bunu çöz" diye topu Başbakan'a atıyorlar.

Kürt sorunu, 1921 Anayasası'nın şafağında ve Lozan antlaşmasının ihlali sonucu ortaya çıkmıştır. O günden beri de Türkiye'nin el yakıcı sorunu olmaya devam ediyor. Kürtlerin bu sorunun çözümünü Başbakan'a havale etmeleri ise büyük bir gaflettir. Kürt sorununun çözümünde, Kürtler birzatihi çözümün tarafı olmalıdırlar. Çözüm üretmelidirler, çünkü bu sorun başkalarına havale edilmeyecek kadar önemlidir.

Sorunun çüzümünde, kimileri Sevr antlaşmasını milad alırken, kimileri de Lozan antlaşmasını milad olarak alıyorlar. Azınlık kompleksinin dayanılmaz hafifliğinden kıvranan bazı Kürtler ise, unsur olma kaprislerini yaşıyorlar.

Kürtler, cumhuriyetin kuruluş sürecinde vardı. Hatta Osmanlının burnunun dibinde Sıvas'ta, 1918'de Alişer ve arkadaşları, Osmanlı sömürgeciliğine karşı ulusal kurtuluş mücadelesini başlattılar. Ama cumhuriyetin kuruluş aşamasında Kürtler olmadı. Yani Kürtler cumhurriyetin kurucu unsuru değiller. Kürtler, cumhuriyetin sadece inkar edilen ve yok sayılan unsurudurlar. Eğer kurucu olsalardı, 1921 Anayasası'nı birlikte hazırlarlardı. 1921 Anayasası tek taraflı hazırlanan bir anayasadır ve Kürtleri görmezden geldi. 1961 Anayasası sertleşti. 1982 Anayasası ise Kürtlerin varlığını inkar edecek kadar, ırkçı bir karektere dönüştü. Bütün bu anayasaları askerler hazırladı ve silah zoruyla da halka onaylattılar.

Kürtler 1921 Anayasası'nın hazırlanmasında dışlanıp, Lozan'da yok sayılınca buna itiraz ettiler. Demokratik yollar Kürtlere kapatılınca itirazları şiddete dönüştü. 1925 Şeyh Sait ayaklanmasından günümüze kadar belirli aralıklarla bu şiddet yöntemi devam etti. Kürtler sürekli şiddet spiralinin içerisinde sıkıştırıldı, bu nedenle seslerini dünyaya duyuramadılar.

Ikinci Dünya Savaşı'na kadar olan bütün Kürt ayaklanmaları batıya, gerici ve şeriatçı ayaklanmalar olarak yansıtıldı ve Kürtler özel mahkemelerde yargılandı...

Istiklal mahkemesinin savcıları, Kürtleri bağımsız bir Kürdistan kurmak suçundan yargıladılar ve hepsini idam ettiler. Bu olup bitenleri, batı susarak onaylıyordu. Istiklal mahkemeleri hiçbir zaman, mahkeme sayılamazlar ve aldıkları kararları hiç bir vicdan onaylamaz.

Ikinci Dünya Savaşı'ndan sonra 50 yılık soğuk savaş döneminde de, Kürtlerin itirazı bu kez batıya Moskova özlemli, komünist hareketler olarak yansıtıldı ve batı dünyasının desteği alındı. Kürtler bu sureçte de batı dünyasının sevmediği, Moskova'nın kabul etmediğı bir toplum durumuna düştüler.

12 Eylül Cuntası, 1980'de Kürtleri sosyalist olarak Diyarbakır zindanlarına doldurdu, işkence seansları ve yargılanmalardan sonra, hepsi Kürt olarak dışarı çıktı. Varşova Paktı'nın dağılması ve Diyarbakır zindanları, Kürtleri akıllandırdı.

Şimdiye kadar şiddet spiralinde boğdurulan Kürt sorunu, şimdi de siyaset spiraline alınmak isteniyor. Kürtler bu oyuna gelmemeye dikkat etmelidirler. Sevr ve Lozan antlaşmaları gibi, eskimiş belgelere takılarak, çözüm aramanın hiç bir yararı yoktur. Bu tür tartışmalar sonuçsuz ve kısır tartışmalardan öteye gidemez.

Ikinci Dünya savaşı'ndan beri, dünyadaki bütün siyasi anlaşmazlıkların hakemliğini Birleşmiş Milletler yapıyor. Kürt sorununun çözümünde de başvurulacak en iyi hakem BM'dir.

Son 50 yılda, dünyadaki binlerce siyasi sorunun çözümünde hakemlik yapan BM belgelerine göre Kürtler hangi haklara sahiptir ve Kürtlerin statukosu nedir?

BM'ye göre Kürtler, yaşadıkları bölgedelerde çoğunluğu oluşturan ulusal azınlıktırlar. Çünkü BM belgelerine azınlığın tarifi şöyledir: "Bir devletin diğer bir devlet içerisindeki yerleşik soydaşları, o devletin ulusal azınlığidır." Kürtlerin devleti olmadığı için BM belgelerine göre, Türkiye, Kürtleri azınlık olarak kabul etmiyor. Kürtleri de cumhuriyetin eşit haklara sahip, kurucu unsuru olduklarını iddia ediyorlar. Üfürükçüden nasihatini almış bazı Kürtler de, "Kürtler asli unsurdur" deyip, Türk tarafının bu tezini destekliyorlar. 80 yıldan beri asli unsur olan Kürtler, neleri yaşamışlarsa bundan sonra da aynısını yaşayacaklar demektir, unsurcu Kürtlere kalırsa...

BM'ye göre azınlık hakları, çoğunluğun sahip olduğu bütün haklara azınlıklar da sahiptir. Çoğunluk, azınlık haklarını yasal garanti altına almak mecburiyetindedir. Buna self determination hakkı da dahildir. Mesela Franko Ispanyasi'nda, Catalanlar ve Basklar hiç bir zaman azınlık sayılmadılar. Çünkü dünyanın herhangi bir yerinde bu azınlıkların devletleri yoktu. Franko'nun ölümünden sonra, Başbakan Filipe Gonzales, BM'ye başvurarak Catalan ve Baskların, Ispanya'nın azınlıkları olarak sayılmalarını istedi. O tarihten beri Catalanlar ve Basklar BM belgelerine göre, Ispanya'nın azınlıkları sayılıyorlar. Şimdi bu iki toplumun eşit haklara sahip eyaletleri ve parlamentoları var. Avrupa Parlamenrosu'na kendi temsilcilerini gönderiyorlar.

Türk tarafı, azınlık haklarının neler olduğunu bildiği için, Kürtleri unsur çemberinin içerisine sıkıştırmış, bazi Kürtlerle birlikte unsur korosunu oluşturmuşlar.

Yukarda da belirtiğim gibi. BM'e göre azınlık hakları, çoğunluğun sahip olduğu bütün haklar olarak ifade edilmektedir. Çoğunluk aynı zamanda, azınlığın bütün haklarını korumak ve yasal garanti altına almak mecburiyetindedir, diyor.

Peki çoğunluk bunları yerine getirmese ne olur? Mesela siyasi örgütlenme, seçme ve seçilme hakki engellenen azınlıklar, otomatik olarak self determination hakkına sahip olurlar, BM'nin ikinci bir karar almasına gerek kalmadan...

Yakın geçmişte Kürtler bu hakkı kıl payı olarak kaçırdılar. Bilindiği gibi 1991 seçimlerinde, Yüksek Seçim Kurulu kararıyla Halkın Demokrasi Partisi (HEP) seçimlere katılamayınca, Kürtlerin seçme ve seçilme hakkı engellenmişti. Bu durumda BM'ye göre Kürtlere self determination hakklarını kullanabilme koşulu oluşmuştu.

O dönemde HEP'i içine alarak seçime giden Inönü çok eleştirilmişti. Bunun üzerine Inönü'nün hukuk danışmanı Mümtaz Soysal bir açıklama yapmak mecburiyetinde kalmıştı. Milliyet Gazetesi'nde çıkan açıklamasında, Soysal'a göre; Inönü, Kürtleri SHP listelerinde seçimlere katmakla ülkeye çok büyük yararlar sağlamıştır. Açıklamasında; "Eğer Inönü bunu yapmasaydı, Yüksek Seçim Kururlu kararıyla HEP seçim dışı kalsaydı, BM kararlarına göre Kürtlere self determination hakkı doğacaktı. SHP listelerinde bazı Kürtlerin yeniden parlamentoya girmesiyle, Kürtlerin self determination hakkı ortadan kalkmış oldu" diyordu.

Görüldüğü gibi, bazı Kürtlerin milletvekili olma kaprisleri, 1991'de Kürt halkına çok pahalıya mal oldu. Bu nedenle bedeli çok pahalı olan ortamlardan, söylemlerden ve deyimlerden uzak durmak gerekiyor.

Sonuç olarak, yaşanan bu acı tecrübelerden sonra, Kürtler hak arama yol ve yöntemlerini, uluslararası hukuk çerçevesinde yapmalıdırlar. Bu çerçeveye uygun siyasi ilişkiler geliştirmelidirler.

Kürtler, cumhuriyetin kurucu unsuru değildir, sadece yok sayılan unsurudurlar.

Kürtler, yaşadıkları blgelerde çoğunluğu oluşturan ulusal azınlıktırlar.

Birleşmiş Milletler'in aziinliik tarifine göre siyaset geliştirmelidirler.

Şiddet, hak arama yöntemi olmaktan tamamen çıkmalıdır. Birilerinin Kürtler için oluşturduğu azınlık kompleksini, hızla aşmalıdırlar.

Güney'in bağımsız kimliğine kavuşması için, olağanüstü çaba harcanmalıdırlar. Çünkü Güney'in bağımsızlığına kavuşması, BM'ye göre bütün Kürtlerin otomatikman azınlık haklarından yararlanması demektir.

Bu nedenle Türk tarafı, Güney'deki gelişmelere şiddetle karşı çıkıyor. Tarihin bu sürecinde, Kürtlerin eline geçen bu fırsatlar çok iyi değerlendirilmelidir. Çünkü Kürtler, ellerine geçen fırsatları boşa harcayacak lükse sahip değiller...

Ocak 2006