Seyîdxan Kurij:Sizi tanıyabilirmiyiz?
Kemal Şêxo: Ben Kemal Şêxo, „Kurdistan' nın sesi“ radyosunun idari ve mali sorumlusuyum.

Seyîdxan Kurij: “Kurdistan' ın Sesi“ radyosunun tarihi konusunda bizi bilgilendirebilirmisiniz?

Kemal Şêxo: „Kurdistan' ın Sesi“ radyosu 28 Eylul 1963 yılında ölümsüz onder Mustafa Barzani
nin isteği üzerine, Kürdistan devriminin sesini duyurmak için kuruldu.

Seyîdxan Kurij: Bilindiği gibi „Kürdistan ' nın Sesi“ radyosu yayına başladığı yıllarda merkezi Kürdistan' ın dağlarında idi. Bu yıllarda imkansızlıklardan dolayı radyo ilkel yöntemler ile ve şartlara bağlı olarak daha çok savaşın sesi durumunda idi. Ne zamandan beri radyonun merkezi şehirlere taşındı ve daha profosyonel ve modern yayına başladı? 

Kemal Şêxo: Daha öncede belirttiğim gibi „Kürdistan' ın sesi Radyosu“ büyük Eylul devriminin ihtiyaç duyduğu bir araç olarak gündeme geldi ve bu ihityaca cevap vermek üzere kuruldu. 1963 yılında Kürdistan' ın dağlarından yayın yapan radyo Eylul Devriminin 1975 teki yenilgisine kadar faaliyetini sürdürdü. Bu radyo bu yıllerda gerçekten Kürdistan devriminin sesi oldu ve Peşmergenin sesini Kürdistan' ın dört parçasına duyurdu. O zaman Kürtler basın- yayın alanında bugünkü kadar güçlü değildiler, Kürtlerin televizyon ve internet gibi imkanları zaten yoktu. Dört parçadaki Kürtlerin kulağı radyo idi, Kürdistan devrimi ile ilgili haberleri radyodan izliyordular.
„Kürdistan' ın Sesi“ radyosu“ ikinci devre yayınlarına Mayıs Devrimi ile başladı ve 1991 yılına kadar yine dağlardan yayınlarını sürdürdü. 1991 dekı büyük kalkışmadan sonra üçüncü devreye geçildi. Bu artık radyonun merkezinin Küristan' ın özgür şehirlerine taşındığı devredir. „Kürdistanın Ses“i radyosu“ 2004 yılından beri merkezini başkent Hewler' e taşımıştır bu gördüğünüz binada yayınlarını sürdürüyor. Tabi ki bu süreçte radyo programları hem teknik hem içerik açısından çok değişti. Artık bizde bütün dünyada olduğu gibi profosyonel radyo yayıncılığı yapmaya çalışiyoruz.

Seyîdxan Kurij: Radyonuz kaç bölümden oluşuyor ve toplam kaç çalışanınız var?

Kemal Şêxo: Radyoda üç ana bölüm var. Bunlar sırası ile haber bölümü, sanat bölümü ve idari ve mali bölümlerdir. Bunun dışında dokuz altölüm mevcuttur. Bunlar da spikerler, arşif, kütüphane, internet ve bilgisayar, montaj, koordinasyon, kurmanci, arapça ve muhabirler bölümleridir. Radyo da toplam 70 kişi çalışiyor.

Seyîdxan Kurij: “Kurdistan' ın Sesi“ radyosu hangi kurumun bünyesindedir ve finansörü kimdir?

Kemal Şêxo: “Kurdistan' ın Sesi“ Kürdistan Demokrat Partisinin organlarıundan biridir ve partinin merkezi enformasyon burosunun bunyesindedir.

Seyîdxan Kurij: “Kurdistan' ın Sesi“ kaç dilden yayın yapiyor?

Kemal Şêxo: Su an iki dilden, Arapça ve Kürtçe yayınlar yapiyoruz.

Seyîdxan Kurij: Siz genel olarak haber bulteninizi nasıl hazırliyorsunuz? Kaynaklarınız nelerdir? Haber kaynaklarına nasıl ulaşiyorsunuz?

Kemal Şêxo: Bizim en önemli haber kaynaklarımız Kürdistan da yayınlanan gazete ve dergilerdir. Kendi muhabirlerimiz var, bizim muhabirlerimiz halkın içindedirler. Kürdistandaki olayların çoğunu direk kendi muhabirlerimiz aktariyorlar. Dunya ile ilgili haberleri satelitten yayın yapan Arap ve Kürt televizyon kanllarından ve internetten aliyoruz. Siz de takdir edersiniz ki haber seçerken beli bir özenti gösteriyoruz. Daha çok Kürtleri ve genel olarak bütün insanlığı ilgilendiren haberlere ağırlık veriyoruz. Başka kaynaklardan aldığımız haberleri tahrip etmiyoruz ama kendimize göre yeniden formüle ediyoruz ve dinleyicinin anlayabileceği bir dil ile sunuyoruz. 

Seyîdxan Kurij: Uluslararsı haberajansları ile antlaşmalarınız varmı?

Kemal Şêxo: Bizim radyo olarak direk uluslararası ajanslar ile ilişkimiz yok ama Partinin merkezi enformasyon bürosu bu işlere bakiyor.

Seyîdxan Kurij:Yurt dışında muhabirleriniz var mı?

Kemal Şêxo: Tabiı?, yurt dışında muhabirlerimiz var. Yurt dışında önemli bir olay olduğunda yada Kürdistan dan bir heyet yurt dışına gittiğinde oradaki muhabirlerimiz canlı olarak anında bunu radyo yayınlarımızda veriyorlar.

Seyîdxan Kurij: Bize bu görüşme imkanını sağladığnız için teşekür ederim.

Kemal Şêxo: Ben teşekür ederim.

„Kürdistan' ın Sesi“ radyosunun programlar bölümü müdürü Îzeddîn Zekîzade:
„Kürdistan' ın Sesi“ radyosunun yayınları üzerinde hiçbir sansür yoktur ve yayınlarımızda başbakan da, Kürdistan dewlet başkanı da eleştirilir.

Seyîdxan Kurij: Sizi tanıyabilirmiyiz?

Îzeddîn Zekîzade: Ben „Kürdistan' ın Sesi“ radyosunun programlar bölümü sorumlusu Îzeddîn Zekîzade. „Kürdistan' ın Sesi“ radyosu 1963 yılında Kürdistan Devriminin sesi olarak ortaya çıkmıştır. Bundan dolayı da adı „Kürdistan' ın Sesi“ dir. Radyomuz yayınlarını her zaman Kürdistan toplumunun sorunlarına göre ayarlamıştır ve farklı kesimlerden Kürdistan toplumuna hizmet vermeyi, Kürdistan toplumunu aydınlatmayı önüne bir görev olarak koymuştur.

Seyîdxan Kurij: Ne zamandan beri „Kürdistan' ın Sesi“ radyosunun merkezi Hewler de bulunuyor?

Îzeddîn Zekîzade: „Kürdistan' ın Sesi“ radyosunun yayınları başlangıçtan beri, yani 1963 den beri Hewler ve çevresinde dinlenebiliniyordu. Bu yayınlar Irak devleti tarafından zaman.yaman engeleniyordular, fakat Irak devleti hiç bir zaman bu engellemelerde başarılı olamadı. Bazen kısa süreli olarak yayınların halka ulaşması engellenmıştır, ancak bu engelleme sürekli olamamıştır. 1991 deki büyük kalkışmadan sonra radyonun merkezi Pirmam( Selahaddin) e taşındı, dört yıldır da burada, Hewler de yiz ve burada çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

Seyîdxan Kurij: „Kürdistan' ın Sesi“ günde kaç saat yayın yapiyor ve bu yayınlar nasıl dinleniyor, yani hangi dalgalardan?

Îzeddîn Zekîzade: „Kürdistan' ın Sesi“ radyosu günde 16 saat yayınyapiyor. Yayınlarımız her gün sabah saat 06: 00 da başlar ve gece 03:00 e kadar surer. Şu anda yayınlarımızı 24 saate çıkarmak için çalışiyoruz. Şu anda  FM ve IM dalgalarından, Hotbird sateliti üzerinden ve internet üzerinden yayın yapiyoruz.

Seyîdxan Kurij: Yaptığınız programlar konusunda bizi bilgilendirebilirmisin? Ne çeşit programlar yapiyorsunuz? Bu programlar nasıl seçiliyor?

Îzeddîn Zekîzade: Hayatın her alanı ile ilgili programlarımız mevcuttur. Toplumun her kesiminin her turlu sorunu ile ilgiliyiz. Artık radyonun merkezinin dağlarda olduğu dönem gibi sadece devrimin sorunlarını değil, bütün toplumsal sorunları işliyoruz. Ama yinede siyasi sorunlara daha çok ağırlık veriyoruz. Çünkü hasas bir dönemden geçiyoruz, yeni bir ülke inşa ediyoruz ve bu inşa suresince en önemli etken siyasettir. Siyasetin rolu bu süreçte belirleyicidir. Şu anda 16 saat yayınyapiyoruz ama yayın süresini 24 saate çıkarmak istiyoruz.
„Kürdistan' ın Sesi“ radyosunun şu anki yayınlarında bazı sürekli koşeler var, yani bu programlar her gün yayınlaniyorlar. Bunlardan biri „Aydınlatma“ isimli bir koşedir. Bu siyasi bir köşedir. Başka birisi „Sorunlar“ köşesidir bu toplumsal bir programdır. Bu köşede günlük olaylar ve toplumsal değişimler, insanımızın günlük hayatı ile ilgili her türlü toplumsal sorunlar üzerine raporlar hazırlayıp sunuyoruz. Bu raporları her yaman halk arsında olan muhabirlerimiz hazırlıyorlar. Yine „ Günaydın Kürdistan“ isimli bir aktualite programımız var. Bu program her gün sabahları yayınlaniyor ve 45 dakika dır. Bu programa vatandaşlar canlı olarak katıliyorlar. Katılımcılar hükümetin ve resmi dairelerin çalışmaları konusunda şikayetlerini, istemlerini ve önerilerini dile getiriyorlar. Bunun dışında haftalık programlarımız da mevcuttur. Bunlardan biri saat 10: 00 ile 11:00 arası bir diğeri ise 15:10 ile 16:00 arası yayınlaniyor. Bir diğer haftalık programda saat 17:00 de sunuluyor. Bu programlardan bazıları 17:00 de bazıları gece saat 21:00 de tekrarlaniyorlar. Toplumsal, kultürel, edebi, sanatsal, siyasi, sağlık ve psikolojik konuları işleyen programlarda yapiyoruz. Yeni bir olay olduğu zaman yada enteresan bir konu gündeme geldiğinde de ya o konuyu bazı programlarımızda işliyoruz yada o konu ile ilgili bir program yapiyoruz.

Seyîdxan Kurij: Radyonun yayın politikasını kim belirliyor? Yani programların içeriği konusunda kim karar veriyor?  Programların içeriği nasıl kontrol ediliyor?

Îzeddîn Zekîzade: Her yeni başlayan bir program önce o program ile ilgili bölüme önerilir. Yani herhangi bir kişi yada gurup radyo için bir program hazırlamak istediğinde önce önerisini ilgili bölümün yöneticilerine sunar. Programın yayınlanacağı bu bölümde bu konu ile ilgili uzmanlardan oluşan bir komite oluşturulur. Bu komite program ile iligili bir rapor hazırlayıp bize (Radyonun programlardan sorumlu bölümü) sunar. Bizde konu ile ilgili düşüncelerimizi yazıp radyonun yönetimine sunuyoruz. Son kararı radyo yönetimi veriyor. Bir programa misafir konuşmacının katılması gerekiyorsa, programın konusu ve misafirler iki gün önceden tespit edilip o bölümün sorumlusuna sunuluyor. Programın adı ve konusu ve katılımcıların isimleri ilgili bölümden koordonasiyon bölümüne, oradan da yayın bölümüne veriliyor. Çünkü yayın bölümünün de progama katılacaklar konusunda bilgi sahibi olmalarsı gerekiyor.

Seyîdxan Kurij: „Kürdistan' ın Sesi“ radyosunun yayınları üzerinde siyasi güçlerin kontrolu yada sansürü soz konusu mu?

Îzeddîn Zekîzade: Elbeteki „Kürdistan' ın Sesi“ radyosu Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) nin bir kurumudur. Radyonun finansörü KDP dir, ama KDP hiç bir zaman çalışmalarımıza engel çıkarmamıştır ve radyonun yayınları üzerine herhangi bir sansür söz konusu olmamıştır. Fakat bizde partinin temel politikalarına ters yayın yapmamaya özen gösteriyoruz. Çünük partinin kendisi halkın hizmetindedir. Bizim radyomuz ile Partinin görüş ve düşüncesi, misyonu ortaktır, bu da halka hizmet etmektir.

Seyîdxan Kurij: KDP medyasında yani Patinin Merkezi Enformasyon Bürosuna bağlı bütün basın ve yayın kuruluşlarında KDP ve özellikle de başkan Mesud Barzani asla eleştirilemez gibi bir anlayış hakim. Siz bu konuda ne söyleyebiliesiniz?

Îzeddîn Zekîzade: Hayır, öyle değil. KDP ' nin medyasında parti de başkan Barzani de rahatlıkla eleştiriliyor. Bizim „Kürdistan' ın Sesi“ radyosunda „Günaydın Kürdistan“ isimli bir günlük program var ve bu programı ben sunuyorum. Vatandaşlar bu programa canlı olarak katılıyorlar ve partiyi de hükümeti de, başbakanı da federal Kürdistan başkanı sayın Mesud Barzani yi de eleştiriyorlar. Halk bu programda Kürdistan' ın bütün vilayetlerindeki resmi dairelerin işleri konusunda şikayetlerini dile getiriyorlar ve biz de halkın bu istemlerini yetkililere iletiyoruz.
Bazende yanlış anlaşılmış yada vatandaşın tam olarak anlamdığı konularda halkı aydınlatiyoruz.
Bazende halk haklı eleştirilerde bulunuyor, bu durumda onların eleştirilerini ilgili mercilere ulaştırmaya çalişiyoruz ki bu sorunlara bir çözüm bulunsun.

Seyîdxan Kurij: Bize bu görüşme imkanını sağladığnız için teşekür ederim.

Îzeddîn Zekîzade: Ben teşekür ederim.

Not: Bu roportajlar Soranî den Kurmanci ye Silemanê Alîxan tarfından çevrilmiştir ve türkçeye Kurmanciden çevrilmiştir. Kurmancisi Dıyarbakırda yayınlanan „Dema nu“ gazetesinde yayınlanmıştır.