Abbas Weli Kimdir?
Abbas Weli, 1949 yılında Doğu Kürdistanın Mahabad kentinde doğdu. Öğrenimini İran da tamamladı. 1973 yılında İran’dan ayrıldı. İngiltereye yerleşerek yaşamını İngiltere de sürdürdü. Abbas Weli, Wales Üniversitesi, Swansea, Siyaset ve Uluslararası Îlişkiler Bölümünde Modern Ortodoğu Siyaseti Kürsüsü’nde profösörlük yaptı. İngilterede olduğu sırada birçok akademik çalışmada bulundu. Siyaset teorisi dalında kırka yakın akademik makale, d ört adet ingilizce kitap yazdı.ı.
-------------------------- Abbas Weli ve Latif Epözdemir
Bunlardan ilk ikisi Pre-kapitalist Iran: A theoretical history(1993)ve Modernity And Stateless: The Kurdish Question in Iran (2003)dır. Kitapları çeşitli dillere çevrildi. Bir buçuk yıl İstanbul Boğaziçi Üniversitesinde öğretim görevlisi olarak çalıştı. ABBAS WELİ siyaset bilimi, siyaset tarihi ve teorisi, idooloji ve politika alanında bölgemizin en önemli uzmanlarındandır. ABBAS WELİ ana dili Kürtçenin dışında (kurmanci, sorani ve hawramani lehçeleri dahil) Farsça, İngilizce, Azerice ve kısmen Türkçe biliyor. ABBAS WELİ’nin türkçeye çevrilmiş iki adet kitabı vardır. Bunlardan Kürt Milliyetçilğinin Kökenleri adlı kitabı 2005 yılında avesta yayınlarından çıktı. Bir kitabı da türkçeye çevrilmiş ve baskıya hazırlanmaktadır. Mahabad Kürt Cumhuriyeti Îran’da Devlet ve Siyaset ve Kürt kültürüyle Kürt milliyetçiliği alanında kitapları bulunan ABBAS WELİ halen güney Kürdistanın hewler kentinde Kürdistan Üniversitesi’nin rektörlüğünü yapmaktadır. Bu röportaj Kürtçenin soranca lehçesiyle yapılmış ve daha sonra türkçeye çevrilmiştir. Aşağıdaki söyleşi uluslararası bir üniversite olan ve tüm branşlarda öğretimi ingilizce yapılan Kürdistan Üniversitesinin rektörü sayın ABBAS WELİ makamında ziyaret edilerek yapılmıştır. ABBAS WELİ’nin yazılı ve süreli basınla yaptığı ilk söyleşi olan bu söyleşiyi okuyucularımıza sunuyoruz.

Latif Epözdemir: Sayın Weli Kürdistan Üniversitesi hakkında bize bilgi verebilir misiniz?

Abbas Weli: Kürdistan Üniversitesi, Federal Kürt yönetimi oluştuktan ve yeni hükümet göreve başaladıktan sonra siyaset, ticaret ekonomi, bilim, sosyoloji, teknoloji ve tarih alanında uzman yetiştirilmek üzere kurulmuş yeni bir üniversitedir. Kürdistan Üniversitesi uluslararası özellikleri bakımından kısmen özerktir. Yarı resmi bir kuruluş olduğu halde üniversitenin giderlerinin büyük bir kısmı Kürdistan Bölge Yönetimi tarafından karşılanmaktadır. Eğitim öğretim programları uluslararası ve özellikle Avrupa’daki üniversitelerle denklik sağlamaktadır. Kürdistan Hükümeti Yüksek Öğrenim Bakanlığına özel bir statüyle bağlı bulunmaktadır.

Latif Epözdemir: Böyle bir üniversitenin kurulmasıyla neler amaçlanmıştır?

Abbas Weli: Bu Üniversite, siyasal uzmanlar, devlet adamları ve akademik donanımlı diplomatlar yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Bir bakıma mülkiyeliler de diyebilirsiniz. Siyaset ve devlet adamı yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Üniversite parasız eğitim sunmaktadır. Üniversitenin öğretim dili tümüyle İngilizcedir.

Latif Epözdemir: Hangi koşullara hayiz öğrencileri üniversiteye kabul ediyorsunuz?

Abbas Weli: İngilizceyi çok iyi derecede bilmeyen okuyup yazamayan ve diploma notu 3.75 ten aşağı olan öğrencilerin başvuruları bile kabul edilmemektedir. Başvuruları kabul edilen öğrenciler önce yazılı bir sınavdan geçirilmektedirler. Daha sonra da sözlü bir mulakat yapıp öğrencileri seçerek ilgi alanlarına göre çeşitli dallarda eğitim veren üniversitenin fakultelerine yerleştirmekteyiz. Üniversitenin kendi bünyesinde özel yurtları vardır. Üniversitede okumaya hak kazanan öğrenciler bu yurtlarda kalmaktadır. Öğrencilerin tüm giderleri üniversite senatosu tarafından karşılanmaktadır. Ayrıca her öğrenciye karşılıksız burs verilmektedir. Ünversite her yönüyle Avrupa’daki üniversitelerle aynı koşullara sahiptir. Kürdistan Üniversitesi’nin İngiltere’deki herhangi bir üniversiteden farkı yoktur.

Latif Epözdemir: Üniversitede hangi fakülteler var ve kaç öğretim üyesi bulunmaktadır?

Abbas Weli: Üniversitede 6 branşta öğretim verilmektedir. Uluslararası Siyaset, Sosyoloji, Ekonomi, Tarih, Uluslararası Ticaret ve Bilişim Teknolojisi. Üniversitemizde 15 öğretim üyesi bulunmaktadır. Ayrıca bir rektör ve bir rektör yardımcısı bulunmaktadır. Öğretim görevlilerinin üç tanesi Kürt, on iki tanesi de İngilizdir. Kürt öğretim üyeleri de ingilizce ders vermektedirler.

Latif Epözdemir: Bu yıl kaç öğrenci aldınız?

Abbas Weli: Üniversitemizde henüz kurulamamış ama kurulması öngörülem bir kaç fakülte daha vardır. Onlarda kurulduğunda 400 öğrenci kapasiteli bağımsız bir üniversite olmayı planlamış bulunuyoruz. Bu yıl 250 öğrenciye istihdam yaratacak şekilde bir program yapmıştık. Ancak ne yazık ki bu öğrenci kapasitesine ulaşamadık. Bu yıl sadece 150 öğrenciyle eğitim öğretim yılına başladık. Bunun nedeni aradığımız koşullara sahip öğrencileri bulamamaktan kaynaklanmaktadır. Bize başvuran öğrencilerin kimisi ya aradığımız ölçülerde İngilizceye hakim değildi ya da İngilizceyi iyi biliyordu ama not ortalaması 3.75’in altında olmasıydı. Kayıt süremiz dolduğu için 100 öğrenci daha ihitiyacımız olduğu halde yine de eğitim öğretime başladık.

Latif Epözdemir: Irak dışında öğrenci kabul ediyor musunuz. Ya da bu yıl Irak dışından da üniversitenize öğrenci istihdam ettiniz mi?

Abbas Weli: Üniversite Iraklı öğrencilere açık bir statüye sahiptir. Ancak bölgesel Kürt hükümet anayasası Irak dışındaki ülkelerden de %5 oranında öğrenci alımını öngörüyor. Doğal olarak öğrencilerin Kürt olması ve Kürtçe biliyor olması arzulanmaktadır. Biz bu yıl dışarıdan 8 öğrenci kabul ettik. Bu öğrencileri güney Kürtistan dışındaki Kürdistan parçalarından seçtik. Örneğin Türkiye’de yaşayan Kürt öğrencilerden 20 kişi bize müracat etmişti. Ancak 3 kişi kabul edebildik. Geriye kalan 5 kişiyi de İran, Suriye, Eski Sovyet Cumhuriyetlerindeki ve Avrupa’da yaşayan Kürtler arasından seçtik.

Latif Epözdemir: Sayın Weli siz Türkiye’de de öğretim üyeliği yaptınız. Türkiye deki eğitim sistemi hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Abbas Weli: Türkiye’deki vakıf üniversitelerinde yani özel üniversitelerde eğitim kalitesi bihayli iyi durumda. Ancak eğitim paralı olduğu için ve ücretler yüksek olduğu için sadece toplumun üst gelir grubundaki kişilere avantaj sahlamaktadır. Toplumun büyük çoğunluğunu oluşturan dar gelirli kesimlerine mensup öğrenciler bu üniversitelerde okuyamamaktadırlar. Bir de üniversitelere sınavla öğrenci alınmaktadır. Bildiğim kadarıyla her yıl bir buçuk milyondan fazla öğrenci üniversite sınavına girdiği halde  bunlardan yarısından fazlası sınavı geçemeyerek üniversitede okuma şansı bulamamaktadır. Bir çok bakımdan bakıldığında Türkiye’de eğitimde fırsat eşitliğinin de olmadığı görülmektedir.

Latif Epözdemir: Bir uluslararası siyaset uzmanı olarak siz Ortodoğu’da Kürt sorununun çözümü konusunda neler söyliceksiniz?

Abbas Weli: Herşeyden önce ilgili herkesin bilmesi gereken şu ki; bölgede sorunlar ancak ve yanlız şiddet dışı yöntemlerle çözülebilir. Doğrudur. Kürtler yaşadıkları bölgede ortadoğunun sistemli dört devleti arasında 1920’lerden sonra paylaştırılmıştı.
Bu paylaşım Kürtlerin rızasının dışında bir paylaşımdı. Bu yüzden tarihte çok büyük Kürt direnişleri oldu. Bu direnişlerin büyük bir kısmı da kanla ve şiddetle bastırıldı. Ancak ilgili baskıcı devletler hala Kürt sorunundan kurtulmuş sayılmazlar. Demek ki siddet ve sert mücadele yöntemleri bu sorunu çözmeye yetmiyor. Sorun barışçıl bir ortamda karşılıklı diyalog ve hoşgörü anlayışıyla çözülebilir. Bu çözüm adil ve demokratik olmaz ise kabul görmez. Güney Kürdistandaki model öteki parçalara örnek olabilir.

Latif Epözdemir: Sayın Weli vermiş olduğunuz bilgilerden ötürü çok teşekkür ederiz.