Gulistan: Kak Latîf em bi navê kovara   Gûlistan  gelek kêf xweşin bi dîtin û naskirina te di vê fîstîvala ku bi navê Bedîrxanîyan, îro sê roje li Dihoké,  hatiye li dar xistin. Me jî xwest ku vê firsetê bidest bixin û hin pirsan ji te bipirsin  û  bersva wan, bi riya kovara Gûlistan, bigihînin xwendevanan. Pirsa pêşî jî, ewe ku tikaye  xwe bidi nasîn bi xwendevanén me.

Başe. Gelek sipas ji were. Hevalê delal.Bi rastî şa me ku  navé kovara we,  Gûlistan e. Ez endamê Weqfa Lêkolîn û Çanda Kurdî ya li Istenbolim  û sekretêrê weqfé me. Em jî, kovarek mehane derdixin bi navé GULISTAN. Vêca em îro vê hev peyvînê bikine sebebê biratiya herdû kovaran  ku yek Kurdê Sûryê derdixin navê wê  Gûlistan  e  û yek jî Kurdên Turkiyê derdixin( li İstenbolê) bi navê  Gûlistan.

Gulistan: Belê  ev mihrîcana ku tu têde beşdar bûyi îro, û te jî, xelata  mihrîcanê wergirt,  em di xwazin tu, nêrîn û dîtinên xwe li ser  vê mihrîcanê, ji xwendevanên me re, diyar biki.

Mihrîcana li ser binemala Bedîrxanîyan ku li Dohokê hate durust kirin, îsal ya diduyan e. Ev  mihrîcanekî netewî yani,  milliye. Bi sedemê sed û heft saliya rojnama Kurdistan ku rojnameyekî wisa bû, ewé, kari,bibe nûrek ji bona gel u her weha, ew bû rênîşanderé hemû Kurdên cîhanê. Ew ne tenê rojnameyek bû,lé  belê wekî rêxistinekî jêhatî bû. Sedem vê yekê,  festivalé mijarek xwe ji, li ser rojnama KURDISTANÊ  durist kiriye. Pêş ku ez dîtinên  xwe bêjim, dixwazim sipas bikim ji wan kesan re ku karekî wiha bi nirx,bi encam dan,u tiştekî wiha baş pêk anîn û bûne sebeb ku, rewşen bîrên Kurd, hev û dinê nas kirin û hatin, dîtinê xwe derheqê malbata Bedîrxanîyan , derheqê rojnamenûs û rojnamevaniya Kurdî de,  gotin û ev sêr roje jî, bi rastî, gelek tiştê baş, li ser tarîxa Kurdistanê, li ser rojnamevaniya Kurdistanê, li ser malbata Bedîrxanîyan, gelek tiştên baş û hêja û bi nirx anîne ziman. Bi rastî ez  gelek kêfxweşim û gelek xweş halim ku min, bi vê fersendê, gelek însan nas kirin, gelek ronak bîrên Kurd, rewşenbîrên Kurd jî, min nas kirin.

Gulistan: Ev çalakiyén weha çi tesir dikin li ser Mileté Kurd.?

Diyare, tiştê weha gelek muhîmin û başin. Ez hêvî dikim, xebatên wiha, çalakiyên  weha, her berdewam bin, yanî  li Kurdistana başûr, ku diyare şertê vira baştir û xweştirin, lewra  azadi heye , hukûmetekî azad heye, û ez bawerim ku ev hukûmet ya me hemû Kurdan e, ne tenê ya Kurdê Iraqé ye, ez bixwe wisa dibînim. Wetenê me her yek e, welatê me, her yek e û em Kurd ,her yek miletekin. Hêvîdarim ku, çalakiyén wiha, konferansên weha, her bêne çê kirin. Eger imkan hebe, em bi karibin, li Qamişlo ji, carekê em konferansek weha çê bikin,yan eger imkanên me, hebin, em bi karibin, carekê ji, li Diyar Bekir, çê bikin,   eger mecal hebe, em li Mehabadê çê bikin, gelek baş u bi rumet e.Lewra xebatén weha, li seranser di nav hemû bajar û parçên Kurdistan de, dibin, wek adetek. Her weha ku  em xwedî li tarîxa xwe, li çanda xwe, li kultûra xwe, û li hejanên  Kurdistanê derkevin, ev tiştekî gelek muhîm e. Ez hemu hevalan, carek din gelek pîroz dikim ku, fistîvalek wiha pak, çêkirin û em jî hatin beşdar bûn.

Gulistan: Derheqé babet u mijarén mihricané de raya we çiye.?

Di fistîvalê de, diyare, du babetên gelek muhîm hebûn.Ev herdu  babet u mijar lazim bu ku ji hev cuda bén minaqaşe kirin. Eger ev rexneyekî piçûk be ji, bila heval, li min  bi borin. Lazim bû ku, ev herdû babet di yek fistîvalêk de, ne hatibûna dest nişan kirin.Sedem vé yeké bu ku, barê fistîvalê giran bûbû. Yanî hevala di kariya tenê festîvalek, yanî konferansek li ser malbata Bedîrxanîyan çêkirna û paşê jî, li ser rojnamevaniya Kurdistanê jî, semînerkî din, konferansekî din çê kiribane. Lê herdûkan bi hevre  xistin yek projeyêkê. Dîsa wa jî başbû.  Lê ez hêvî dikim ku, di rojên hatî de, van herdû tiştan, ji hev cuda bikin, ne tenê li ser rojnamenivisi,  rojnamevanî u li   ser malbata Bedîrxanîyan, gelek pirs u kéşey"n giring én Kurdan hene.Lli ser wan hemuyan , konferans bêne çê kirin. Wekî li ser ziman ku îro, bûye problemekî herî mezin di navbera Kurdan de.Û her weha, di nav beşên Kurdistanê de. Zimanê me, zimanekî pir dewlemend e. Lewma çend devok û çend lehce û zaravê zimanê Kurdî hene. Êdî wisa bûye  ku kurmanc, badînî, şikakî, zaza, lorî u soran, ji hev û din baş fam nakin,em, her yek miletekin, lazime di demekî kin de, konferansekî li ser vê yekê werê danîn ku, Kurd hemî ji hev û din fam bikin.Ev yekem kéşeya navbera mileté Kurd e.

Ya diduya, piroblimekî herî mezin,  bi dîtina min ewe ku, Kurd miletekin, lê mixabin sê elfebê wan hene : Kurdê Sovyata berê elfebaya Kirîlî  bikar tênin.  Wek hûn dizanin Kurdê me yé Turkya û yê we yé Sûrya, ew jî, elfaba latînî bi kar tînin.  Kurdê me yén Iraqê û yên Iranê jî, elfaba Sanskiriti, ango ya  erebî, bi kar tînin. Vêca mîrê rewşenbîran,Mîr  Celadet Elî Bedirxane,ku her kesek bé guman wi, réşander qebûl dike, şîretek kiriye: Mîr Celadet Bedirxan  gotiy ku: lazime Kurd li ser elfeba latînî merema xwe bînin ziman û zimanê nivîsinê yê Kurdan bi herfê latînî baştir şirove dibe. Wi  şîretek wiha mezin, li hemû Kurda kiriye lê mixabin, hêj Kurda guhdariya şîreta Celadet Bedirxan ne kirine.

Ev piroblemekî gelek mezine.  Lewma, em bi Erebî nizanin,  herfên erebî  nas nakin u nizanin, her weha,hevalên me yén Kurdistana Başur û Rojhilat, ew jî, bi yên  latînî nizanin. Em, wexta ku, ji zimanê hev, ji nivîsînên hev, fam nekin, em ji dilê hev jî, nikarin fam bikin. Yanî wexta ku mirov, nizanibe kesé li hemberî mirov çi dinivîsîne  û ew jî nizanibe mirov çi dinivîsîne,  wê li ser piroblimekî çawa hev dîtinê me bibine yek.? Yan ji,ji hev cuda bibin.?  Ev piroblimeke gelekî mezine. Ez hêvîdarim ku di rojên ayende de, ev herdû piroblem, ji ortê rabin û Kurd, karibin, bi civin û elfeba Kurd, li serî xebatek taze were çê kirin. Bi nezera min, çaxa ku Dr. Ebdula Cewdet û Kemal Fewzî dibêjin, heta û heta sî û du herfên elfeba latînî jî nebesin ji boyî deng û sewtên di Kurdîde,ew rastin,lewra ziman gelek xurt e, deng u sewt pir dewlemend u cur bi cur in.Sedem vé yeké, lazime komisyonek were danîn, vê elfabê perwerdetir bike, ne ku, ji halê rake, yani ji, serpoş bike..

Gulistan: Kak Latîf, berhemên te yên çapkirî çi hene dixwazim ku ji xwendevanên  Gûlistan re bidi nîşandan.

Belê, dixwazim bêjim ku, ez zêdetir helbestvan im.  Pênc heb kitêbé min hene,  du heb bi Turkîne û sê jî, bi Kurdî ne. Ew kitêbên  helbesta nin.  Lê îro li Turkiyê û li Kurdistanê gelek kovarên edebî yên Kurdî, yan ji, kovar u rojname yén ku li ser  Kurdan derdikevin hene, ji bo geleka dinivsinim. Her wiha ez dikarim bêjim ku ez, nivîskarekî wisame kul i ké deré li ser edebiyet û çanda Kurdî tiştek hebe, bi gora imkan u mecala xwe, ez arîkarya wan dikim û dikarim bêjim,ev ji bo min, serfirazî u şanaziye. Jî  bo min ciyê xweş haliyê ye,ku  hetanî îro, ji gelekan re,min meqalat şandine û gelek nivîsarên min, di wan kovarên edebî û hunerî de çap bûne.Niha li ser kitêbekê disekinim,  li ser kesayetiya Melayê Cizîrî. Eger şertên min, mercên min musaid bin,  hetanî sala taze  yanî dawiya sala 2005' an, ezê wê kitêbê bi qedînim.

Hetanî niha li ser Melayê Cizîrî gelek tişt hatine nivîsandin. Wekî çendin meqale. Heta dîwana wî jî, çap bûye bi herfê latînî û herfên erebî jî. Lé, mebesta min,  mexseda min, ne ewe ku, tiştê hatine çapkirin, ez wê dû bare bikim, ducar bikim.  Ez di vir de, tenê li ser şexsiyeta Melayê Cizîrî disekinim.Li  ser kesayetiya wî,  li ser eşqa wî,  li ser evîna wî, ku evînek platonîk, ango tesewifi  jê re dibêjin. Li ser tesewifa Melayê Cizîrî û pêwendi u  bîr û raya Melayê Cizîrî û evînê, ez li ser wê yekê disekinim.Kitêb wê xelas bibê û eger şertên me jî, musaîd bin,emé çap bikin. Yek ew e.

Yek jî, kitêbek din jî, heye di tarîxa Kurda de, wekî birînekî, piroblemekê ye. Hetanî îro kesek bi kuri , li ser ne sekinye.Ew kitêb jî, eger ez bi karibim, belge u wesîqeyên wé, hemû temam bikim,  mumkine ku, ew jî, di sala taze de, meha yek yan diduwande, çap bibe. Ev  kitêb jî li ser mesela herdûk Seîdan e.  Seîd Elçî û Seîd  Kirmizitoprak ( Şivan).  Ka gelo, ew problemê wan çibûn,  ew du insanên welat parêz, ji bo çi hatin kuştin.?  Lêkolînek miné  wisa heye. Min gelek wesîqe di vî warî de, xistine destê xwe,  gelek jî mane.Dema ku ez, téra xwe, karibim bixim destê xwe,ezé dest bi nivsiné bikim.  eger min hemî xelas kir îcar ezê çap bikim. Ew jî, ji bo min, karekî gelek giringe. Niha herdû tişt ji,li ber desté min in.

Gulistan: Li ser vê babeta dawî mamoste Hemîd Derwêş Sekretêrê Partiya Dîmêqrata Pêşverû ya Kurd li Sûrya, di kitêba xwede  ku, tê de, bîrhaninên xwe nivîsandine, bi erebî,  bi dirêjayî li ser vê buyera  Seîd Elçî a  giring, sekiniye û zelal nivîsiye, nizanim te diye an na.?

Min bihîstiye, lê, mixabin ne ketiye dest min. Min beri çend wextan, dawe li hevalekî kir ku,bi xwe li Ewropa dimîne, min jê xwest ku, eger riya wi,bi keve Suriya, yan ji, pêwendiyên wi, bi kesén di vi waride,agadarin re hebi,

Yan ji, bi kak Hemîd re hebi,bikari, ji bo min wan nivisaran di dest bixi, gelek başe. Vêca tu bikari, ji min re bişîne,  baş bû, ezê ji we, recayê bikim, ku, karekî wisa bom in bikin. Êmîla min heye, eger hûn bi karibin, di riya êmîlê re bişînin wê kitêbê.  Vêca ez nizanim bi Kurdiye an bi Erebiye.? Eger bi Kurdîbe tu mişkile nîne, lê ko bi Erebî be, divê, hevalek ji min re tercume bike, ezé gelek memnun bi bim.Hividarim ku ew serkaniyek gelek başe. Lewra Hemid derweş ji, şahidé wi qonaxi ye.

Gulistan: Ew kitêb bi du çapa derketiye bi zimanê Erebî çapa yekê li Sûriya bû, û gelek zû xelas bû. Çapa diduyan jî, li Kurdistana Iraqê bû.  Bi soz emê  tercume bikin û li ser êmîla te, di demek nêzîk de, bişînin. Pirsa dawî kak Latîf: Tu rewşa tevgera Kurdî li Sûryê, çawa dibînî û bi taybet rewşa rewşenbîrên Kurd li Sûryê.? Her weha  çawa em dikarin têkilyan bi hevreçêbikin ku ev herdû kovarén  Gûlistan,  bi pêşde herin.?

Belê , dixwazim bêjim ku, Kurdê Sûryê, ji hemû Kurdê Kurdistanê, bi wefatirin. Lewra kî  Kurdêk ( yé Iraqê,  yê Iranê û yê Turkiyê)   ketibê tengasiyé,  ewana deriyê xwe, li ber wan vekirye. Ji Bedîrxanîyan ta Paşê zadeyan (mala Cemîl Paşa ) û ji wan bigre hetani, gelek rewşenbîrên Kurd, wexta ku, ketin tengasiyê, xwe avétine bin xeté, cem Kurdén Suriyé. Ku, Kurdê Sûriyê, mala xwe ji wan re, vekirne,  gelek mêvandariyek baş kirine.  Bi rastî, ji wan re sipas dikim. Vêca, ez dizanim, çawa min nerixandiye ku rewşa Kurdê Sûriyê, ne baş e, gelek xirabe. Lewra, ne wekî Kurdê Turkîye, yan yê İranê, yan ji, yên Iraqê ne, ez dizanim ku, halê wan, xerabtire jî .Sedem ku hukûmet zulmekî mezin li wan dike,  lê kes bi hewara wan ve jî, naçe.

Feqet îro, ji nû ve, rê hinekî li me vebûye, şewqek li me da ye.  Kurdên Sûryê jî, wê édi, karibin dengê xwe bigihînin hemu deri. Mesela hevkari u yekîtya rewşenbîran jî,  ji berê, u  heta îro, her li seri gengeşi té kirin. Ji nav Kurdên Sûryê gelek insanê rewşenbîr, derketine, gelek şaîrên mezin, derketine.  Bi rastî ji wan re, rêz û hurmet pêşkêş dikim û hayê min ji gelekan jî heye. Vêce,  ew wezîfa me ya serekeye ku, rewşenbîrên hemû parçên Kurdistanê, di navbera wan de elaqeyek, pêwendiyek, xurt, hebi. Ez bi xwe, pê kêf xweş im. Bi nasîna we jî, gelek kêfxweş bûm. Min qewil jî, kiriye ku, hetanî ji dest min werê, ezê arîkariya kovara we bikim  û vêca, ez li we jî, dawe dikim ko hûn jî, arîkarya kovara me Gûlistan  bikin.

Gelek sipas ji were .